Türkiye'de ve dünyada milyonlarca araç sahibi için rutin bir işlem olan lastik şişirme, bazen hiç beklenmedik bir tehlikeyi de beraberinde getirebiliyor. Son günlerde, bir oto tamircisinin aşırı şişirilmiş lastiklerle ilgili çektiği ve 1 milyondan fazla izlenen bir video, bu potansiyel tehlikeyi mizahi ama bir o kadar da gerilim dolu bir dille gözler önüne serdi.
Tamirci Nathan Coleman (@nathan.coleman.9275439) tarafından paylaşılan videoda, iki tamirciyi temsil eden köpek memeleri, lastik basıncının önerilen limitlerin çok ötesine, 121 PSI seviyesine ulaştığı anlardaki gerginliği yansıtıyor. Videonun başlığı ise durumu özetler nitelikte: "Saatli Bomba". Bu durum, özellikle yeni lastiğin janta tam oturmasını sağlamak (bead seating) için geçici olarak yüksek basınç kullanmak zorunda kalan profesyonellerin yaşadığı anlık korkuyu gözler önüne seriyor.
Neden 121 PSI Tehlikelidir? Uzmanlar Ne Diyor?
Otomobil lastiklerinin çoğu, binek araçlar için genellikle 30 ile 35 PSI arasında bir basınca ayarlanmalıdır. 121 PSI gibi astronomik bir değer, lastiğin yapısal bütünlüğünü anında tehdit eder. Bu tür aşırı basınç, lastiğin yanaklarında veya sırtında zayıflık olan noktalardan ani bir şekilde patlamasına (blowout) neden olabilir. Bu patlamalar, sadece lastiğin ömrünü kısaltmakla kalmaz, aynı zamanda tamirci ve çevredeki insanlar için de ciddi yaralanma riski taşır.
Unutulmamalıdır ki, lastiğin patlama basıncı her zaman maksimum limitin (genellikle lastik üzerinde belirtilen) çok üzerindedir. Ancak bu limitlere yaklaştıkça risk katlanarak artar. Çoğu binek araç lastiği 44-50 PSI limitine sahipken, 121 PSI ciddi bir güvenlik ihlalidir ve lastiğin hızla yırtılmasına neden olabilir.
Sadece Aşırı Şişirme mi? Lastik Patlamasına Neden Olan 6 Kritik Faktör
Lastik patlamaları genellikle sadece yüksek basınçtan kaynaklanmaz. Uzmanlar, lastiklerin neden infilak ettiğine dair birden fazla nedenin bulunduğunu belirtiyor. Bu faktörler, araç sahiplerinin rutin kontrollerde dikkat etmesi gereken kritik güvenlik noktalarıdır:
- Yanlış Hava Basıncı: Üretici tarafından tavsiye edilen PSI değerlerine uyulmaması patlamaların ana nedenidir. Hem az şişirme (daha fazla esneme ve sürtünme ısısı yaratır) hem de aşırı şişirme (yapısal gerilimi artırır) tehlikelidir.
- Aşırı Isınma: Özellikle yaz aylarında ve uzun yolculuklarda en yaygın patlama nedenidir. Sürtünmeden kaynaklanan veya ortam sıcaklığıyla birleşen ısı, lastiğin içindeki hava genleştiğinde kauçuğun dayanıklılığını azaltarak yırtılmaya neden olabilir.
- Aşırı Araç Yükü: Aracın taşıma kapasitesinin üzerinde yüklenmesi, lastikler üzerindeki baskıyı artırır. Bu durum, dengesiz diş aşınmasına ve en zayıf noktanın patlamasına yol açar.
- Hasarlı veya Eskimiş Lastikler: Çatlaklar, kesikler veya şişkinlikler (balonlaşma) gibi fiziksel hasarlar, lastiğin gücünü azaltır. UV ışınlarına maruz kalma ve kimyasallarla temas da kauçukta "hava koşullarına bağlı çatlama" yaratır.
- Dikkatsiz Sürüş: Yolda bulunan keskin cisimlerin üzerinden geçmek veya yüksek hız limitlerini aşmak da lastiklerin fonksiyonel yapısını bozarak ani hava kaybına neden olabilir.
Lastik Patlamalarını Önlemek İçin Alınması Gereken 4 Önemli Önlem
Sürüş güvenliğinizi sağlamak adına atabileceğiniz en kritik adımlar şunlardır:
- Üretici Tavsiyesine Uyun: Lastikleri her zaman sürücü kapısı içinde belirtilen üretici tavsiyesi PSI değerinde tutun. Bu, hem yakıt verimliliği hem de güvenlik için idealdir.
- Yol Tehlikelerinden Kaçının: Özellikle yol kenarlarında ve inşaat alanlarında sıkça görülen çivi, vida gibi tehlikelerden ve derin çukurlardan (potansiyel jant hasarı) uzak durmaya özen gösterin.
- Eski Lastikleri Değiştirin: Yaş, kilometre ve hava koşulları lastik performansını etkiler. Uzmanlar, kötü durumdaki lastiklerle kaza riskinin üç kat arttığını belirtiyor. Diş derinliğini düzenli kontrol edin.
- Düzenli Bakımı İhmal Etmeyin: Yağ değişimleri sırasında lastik rotasyonu ve denge kontrolleri dahil olmak üzere düzenli araç bakımlarını yaptırmak, olası hasarların erken tespit edilmesini sağlar.
Viral videonun altına yorum yapan birçok tamirci ve araç sahibi de bu gerilim anlarını paylaştı. Bazıları, jantın oturması için 140-150 PSI'a kadar çıktıklarını itiraf ederken, patlama riski nedeniyle 44 PSI'da bile tedbiri elden bırakmadığını belirtenler oldu. Bir kullanıcı, 44 PSI'da bir lastiğin yüzünde patladığını ve o günden sonra 43 PSI'ı asla geçmediğini esprili bir dille anlattı. Bu yorumlar, lastik şişirmenin, özellikle profesyonel atölye ortamında ne kadar ciddi bir iş olduğunu bir kez daha gösteriyor.
Kaynak: Bu haber içeriği, Motor1.com'da yayınlanan Aşırı Şişirilmiş Lastiklerde Neler Olur? başlıklı makaleden derlenerek hazırlanmıştır.
