Tesla, kurucu ortaklarından biri olmamasına rağmen, şirketi bugünkü devasa boyutuna taşıyan lider olarak kabul edilen Elon Musk ile kaderini yeniden belirleyecek kritik bir haftaya giriyor. Bu hafta yapılacak hissedar toplantısında, Musk’ın daha önce benzeri görülmemiş, yaklaşık 1 trilyon dolarlık potansiyel değere sahip devasa ödeme paketi oylanacak. Bu paket, sadece Musk’ın kişisel servetini değil, aynı zamanda Tesla’nın elektrikli araç üreticisi kimliğinden robotik ve yapay zeka devine dönüşme hedefini de doğrudan etkiliyor.

Pek çok uzmana göre, Musk’ın erken dönem sermayesi, Büyük Durgunluk sırasındaki liderliği ve sosyal medyayı kullanma yeteneği Tesla’nın bugünkü başarısının temelini oluşturuyor. Ancak son yıllarda, Tesla’nın pazar payının düşmesi, çekirdek üründe (elektrikli araçlar) yenilik hızının yavaşlaması ve Musk’ın dikkatini X, SpaceX ve AI gibi diğer girişimlerine dağıtması eleştiri konusu olmuştu. Şimdi ise Musk, bu büyük ödeme paketi karşılığında şirketin uzun vadeli stratejisi üzerinde neredeyse mutlak kontrol istiyor.

Musk’ın Ayrılma Riski ve Hissedarların Çıkmazı

Wall Street’ten gelen genel beklenti, hissedarların büyük çoğunlukla bu paketi onaylayacağı yönünde. Bunun temel nedeni basit: Eğer Musk istediğini alamazsa, yeteneklerini başka yerlere yönlendirebileceği imasında bulundu. Yatırımcılar için ise bu, Tesla’nın hisse fiyatında ve piyasa değerinde devasa bir düşüş riski demek. Zira Tesla’nın mevcut piyasa değeri, diğer birçok otomobil üreticisinin toplam değerini gölgede bırakıyor ve bu değerin büyük bir kısmı Musk’ın kişisel markasına bağlı.

Eğer Musk bu 10 yıllık performans planındaki tüm hedeflere ulaşırsa, Tesla hisselerinin yaklaşık %29’u üzerinde oy kontrolü elde edecek. Bu, şirketin geleceği için tek bir kişiye neredeyse eşi benzeri görülmemiş bir güç teslim edilmesi anlamına geliyor.

Ödeme Paketinin Kilometre Taşları

New York Times ve CNBC'nin raporlarına göre, Musk’ın tam ödeme paketini alması için yerine getirmesi gereken hedefler (KPI’lar) oldukça zorlayıcı ve şirketin sadece bir otomobil üreticisi olmaktan çıkıp teknoloji devi olmasına odaklanıyor. Ancak Musk, bu hedeflerin büyük bir kısmını karşılamasa bile milyarlarca dolar kazanmaya devam edebilecektir.

Bu 1 milyon robotaksi hedefi, halihazırda pazarda Waymo (ABD) ve Baidu Apollo Go (Çin) gibi binerli araç filolarıyla hizmet veren köklü rakiplere kıyasla Musk’ın ne kadar iddialı bir ölçek hedeflediğini gösteriyor. Waymo'nun pazar lideri konumu güçleniyor; şirket, sürücüsüz taksi hizmetini 2026 sonuna kadar San Diego, Detroit ve Las Vegas dahil olmak üzere en az 12 büyük ABD şehrine taşımayı hedeflediğini açıkladı. Bu genişleme, özellikle Detroit gibi zorlu kış koşullarını içeren pazarlarda Waymo'nun teknolojisine olan güvenini gösteriyor. Tesla, şu anda sadece Austin ve San Francisco'da düzinelerce araçla çok küçük bir pilot program yürütüyor ve ana odağını 2026'da üretime başlayacak amaca yönelik tasarlanmış Cybercab'a kaydırmış durumda. Waymo’nun 2026 hedefleri ve 12 şehre yayılma planları hakkında detaylı bilgi için buraya tıklayın.

Şeytanın Avukatı: Karşı Çıkan Sesler Kimler?

Pakete karşı çıkan önemli bir cephe bulunuyor. Başta Glass Lewis ve ISS gibi etkili danışmanlık firmalarının tavsiyelerini takip eden çeşitli emeklilik ve yatırım fonları bu devasa ödemeye itiraz ediyor. Karşı çıkanlar, bu ödemenin kurumsal yönetim açısından dengesiz olduğunu ve Musk’a gereğinden fazla kontrol verdiğini savunuyorlar.

New York Şehri Denetçisi Brad Lander, bu durumu 'neredeyse mutlak kontrolü elinde tutan vurguncu baronlar dönemini yeniden canlandırabilir' şeklinde yorumladı. Hatta etik boyutuyla Papa Leo XIV bile, Musk’ın maaşını zengin ve fakir arasındaki uçuruma bir örnek olarak göstererek eleştirilere katıldı.

Küresel Elektrikli Araç Pazarında Çin Dinamikleri: BYD Yavaşlarken Xpeng Yükseliyor

Tesla içindeki bu dram yaşanırken, küresel EV pazarının dinamosu olan Çin’de önemli değişimler gözleniyor. Son yıllarda küresel çapta meteorik bir yükseliş sergileyen Çin devi BYD, üst üste ikinci çeyrekte kâr ve yıllık satış büyümesinde düşüş bildirdi. Çin’in yeni otomobil pazarındaki genel yavaşlama, BYD hisselerinin son dokuz ayın en düşük seviyelerine yaklaşmasına neden oldu.

Ancak Çin pazarının tamamının çökmek üzere olmadığını gösteren bir oyuncu var: Xpeng. Yüksek teknoloji odaklı bu startup, Tesla ile benzerlikler taşıyor (robot teknolojisi dahil) ancak özellikle Mona M03 gibi daha uygun fiyatlı EV modelleriyle dikkat çekiyor. Xpeng, Mona serisinin piyasaya sürülmesinden sonra güçlü teslimatlarını sürdürdü ve üst üste ikinci kez 40.000 araç eşiğini aştı. Mona serisi, 119.800 Yuan (yaklaşık 16.812 $) gibi rekabetçi fiyatlarla kitlesel pazarı hedefliyor.

Xpeng’in bu istikrarlı yükselişi, Tesla üzerindeki baskıyı artırıyor. Özellikle Xpeng’in Volkswagen Grubu'nun Çin'deki yeni EV yazılımını üretmekle görevlendirilmesi, şirketin uzun vadeli stratejik önemini gösteriyor.

ABD EV Pazarı Vergi Teşviklerinin Sona Ermesiyle Sarsıldı

Tesla'nın karşılaştığı en büyük zorluklardan biri, Çin’deki yoğun rekabetin yanı sıra, en büyük pazarı olan ABD'deki talep yavaşlamasıdır. ABD elektrikli araç (EV) pazarı, 30 Eylül'de sona eren 7.500 dolarlık federal vergi teşvikinin ardından keskin bir geri çekilme yaşadı. Eylül ayında %12'nin üzerinde olan EV pazar payı, Ekim ayında %5 seviyelerine gerileyerek son iki yılın en düşük seviyesini gördü. Aylık satış hacmi ise Eylül’deki yaklaşık 150.000 adetten Ekim’de 64.000 civarına düştü; bu, bir ayda yaklaşık %57'lik dramatik bir düşüş anlamına geliyor. Bu durum, sektörde ‘EV Hacim Ertelenmesi’ (EV Volume Hangover) olarak adlandırılıyor ve elektrikli araç sektörünün sadece fiyat avantajıyla değil, araçların kendi değerleriyle rekabet etmek zorunda olduğu yeni bir döneme girdiğini gösteriyor. Bu düşüşü telafi etmek için Hyundai ve BMW gibi üreticiler büyük indirim kampanyaları başlattı. ABD elektrikli araç satışlarının vergi teşviki sonrası nasıl düştüğüne dair detaylı analizi burada bulabilirsiniz.

Robotaksi Yarışı: Tesla'nın Yapay Zeka Vizyonu Çin ve ABD'li Rakiplere Karşı

Musk’ın ödeme paketindeki kritik bir başlık olan robotaksi alanında, küresel rekabet kızışmış durumda. Çin ve ABD, otonom sürüş teknolojilerinde liderliği ele geçirmek için yarışıyor. Çin tarafında Baidu’nun Apollo Go’su 16 şehirde 1000’den fazla araçla hizmet verirken, ABD’de Google destekli Waymo, 5 şehirde 1.500’den fazla araçlık filosuyla haftalık yaklaşık 250.000 yolculuk gerçekleştiriyor. Tesla'nın bu pazardaki en büyük teknolojik farkı ise rakiplerinin (Waymo, Apollo Go) kullandığı LiDAR, radar ve ultrasonik sensörler yerine tamamen kamera tabanlı 'Vision' sistemine güvenmesi. Bu ayrışma, sektörde güvenlik ve güvenilirlik tartışmalarını da beraberinde getiriyor. Çin ve ABD robotaksi rekabeti hakkında detaylı filo karşılaştırmaları bu pazarın geleceğine ışık tutuyor.

Otomotiv Sektörü Yeni Bir Çip Krizinden Kaçınabildi mi?

Otomotiv endüstrisi, 2020 ve 2021’de yaşanan tedarik zinciri krizinden ders çıkarmış gibi görünse de, yeni bir risk hızla kapıya dayandı. Hollandalı otomotiv çip üreticisi Nexperia, jeopolitik bir anlaşmazlığın ortasında kaldı. Hollanda hükümetinin ulusal güvenlik endişeleri nedeniyle şirketi devralmasının ardından, Çinli ana şirket Wingtech misilleme olarak ihracat yasağı uygulamıştı. Bu durum, yeni bir küresel çip kıtlığı endişesi yaratmıştı.

Ancak son gelişmeler, sektörde bir rahatlama sinyali verdi. Çin, Nexperia çip ihracatları için bazı muafiyetleri değerlendireceğini duyurdu. Bu haberin ardından Avrupa’nın en büyük otomobil üreticilerinin hisseleri yükseldi. Yine de, tek bir şirketin tedarik zincirini bu denli sekteye uğratabilme potansiyeli, otomotiv devlerinin 2020 krizinden yeterince ders çıkarıp çıkarmadığı sorusunu akıllara getiriyor.

Sonuç: Tesla’nın Geleceği Tek Bir Omuzda mı Yükselecek?

Hissedarların önündeki temel soru, Tesla’nın değerinin Musk’a olan bağlılıktan ayrılıp ayrılamayacağıdır. Musk’ın ayrılması durumunda değerin buharlaşması riski, yatırımcıları paketi onaylamaya iterken, paketin onaylanması ise şirketi kalıcı olarak Musk’ın kişisel vizyonuyla iç içe geçirecek. Bu kritik oylama, Tesla’nın bir EV öncüsü olarak kalıp kalmayacağını, yoksa Musk’ın robotlar ve yapay zeka fantezilerine ne kadar hızlı odaklanacağını belirleyecek.

Kaynak: İyi araştırılmış bu derlemenin hazırlanmasında InsideEVs tarafından yayınlanan detaylı raporlardan faydalanılmıştır.