Türkiye'nin önde gelen teknoloji ve gündem haber portalı Sen,Nexus olarak, küresel otomotiv pazarında dikkat çekici bir gelişmeyi mercek altına alıyoruz: Amerika Birleşik Devletleri'nde elektrikli araçların (EV) ortalama satış fiyatı, Temmuz ve Ağustos aylarında benzinli muadillerinin altına düştü. Bu durum, elektrikli araçların yaygınlaşması için kritik bir eşik olarak görülse de, uzmanlar bu fiyat avantajının ne kadar sürdürülebilir olduğu konusunda uyarıyor.

Ancak, bir aracın toplam sahip olma maliyeti yalnızca başlangıç fiyatıyla sınırlı değil. Elektrikli mi yoksa benzinli bir araç mı daha ekonomik sorusu, özellikle 10 yıllık bir kullanım süreci düşünüldüğünde, sektör uzmanlarını ve tüketicileri ikiye bölüyor. Üç deneyimli tamircinin görüşlerinin sosyal medyada geniş yankı bulduğu bir tartışmada, bir tamirci elektrikli aracın yakıt masrafı olmaması nedeniyle tasarruf sağlayacağını ancak 10 yıl sonraki batarya değişim maliyetinin bu tasarrufları sıfırlayabileceğini belirtti. Diğer bir tamirci ise, batarya veya ana motor bileşenlerinin değişim maliyetlerinin on binlerce dolara ulaşabileceği gerçeğiyle benzinli araçların daha uygun maliyetli olacağı görüşündeydi. Üçüncü tamirci ise her iki türün de sorunları olduğunu ve uzun vadede maliyetlerinin yaklaşık eşit olabileceğini dile getirdi. Bu tartışmalar, elektrikli araçların başlangıç fiyatı avantajının yanı sıra, uzun vadeli bakım ve batarya maliyetlerinin de göz önünde bulundurulması gerektiğini ortaya koyuyor. Elektrikli ve benzinli araçların 10 yıllık maliyet kıyaslamasına dair bu hararetli tartışmayı ve uzman görüşlerini daha detaylı incelemek için "Elektrikli mi Benzinli mi Daha Ekonomik? 10 Yıllık Araç Maliyeti Tartışması" başlıklı haberimize göz atabilirsiniz.

Geleneksel olarak, elektrikli araçlar daha temiz, daha ucuz yakıt tüketimli ve daha performanslı olsalar da, yüksek başlangıç fiyatları tüketiciler için önemli bir engel teşkil ediyordu. JD Power'ın InsideEVs ile paylaştığı verilere göre, geçtiğimiz ay yeni bir elektrikli aracın ortalama maliyeti 44.908 dolar iken, benzinli bir aracın ortalama fiyatı 45.521 dolardı. Bu 600 dolarlık fark, EV'lerin tarihsel olarak talep ettiği yüksek prim göz önüne alındığında devasa bir değişim anlamına geliyor. Ocak 2023'te ise ortalama bir EV'nin fiyatı yaklaşık 62.500 dolardı ve benzinli araçlardan yaklaşık 16.000 dolar daha pahalıydı.

Fiyat Eşitliğinin Arkasındaki Dinamikler: Teşvikler ve Vergi Kredileri

JD Power veri ve analitik kıdemli başkan yardımcısı Tyson Jominy'nin belirttiği gibi, elektrikli araç işlem fiyatlarının içten yanmalı motorlu (ICE) araçların altına düşmesi 'oldukça yeni ve nadir' bir durum. Bu geçici fiyat eşitliğinin arkasında yatan temel neden, üreticilerin agresif teşvik kampanyaları ve federal vergi kredilerinin etkisi oldu.

Özellikle Cumhuriyetçilerin 'One Big Beautiful Bill Act' olarak adlandırılan politika gündeminin kabul edilmesiyle, federal EV vergi kredilerinin 30 Eylül'de beklenenden çok daha önce sona ereceği duyurulmuştu. Bu durum, binlerce dolarlık indirimle yeni veya ikinci el bir elektrikli araç alma fırsatının son bulması anlamına gelirken, stokları eritmek isteyen üreticileri yoğun bir teşvik yarışına soktu. Ağustos ayında, elektrikli araç başına ortalama üretici teşvik harcaması yaklaşık 7.500 dolara ulaşırken, benzinli araçlarda bu rakam yaklaşık 2.500 dolardı. Ayrıca, federal vergi kredisi ortalama 5.000 dolar civarında bir indirim sağladı. Toplamda 12.500 doları bulan bu avantajlar, EV'leri benzinli otomobillerden daha cazip hale getirdi.

Kiralama Pazarındaki 'Açık' ve Etkisi

Vergi kredisi politikalarındaki bir 'açık', tüm EV kiralamalarının tam 7.500 dolarlık krediden faydalanabilmesini sağladı. Doğrudan satın almalarda ise montaj yeri, batarya tedariki ve kişisel gelirle ilgili kurallar nedeniyle sadece belirli modeller bu krediden yararlanabiliyordu. Sonuç olarak, 2022'de en son vergi kredisi politikasının yürürlüğe girmesinden bu yana EV kiralama işlemleri büyük bir patlama yaşadı ve Temmuz ayında tüm EV işlemlerinin %70'ini oluşturdu.

Küresel Pazarla Karşılaştırma ve ABD'nin Zorlukları

Fiyat eşitliğinin elektrikli araç satışlarını hızlandırdığı başka pazarlar da mevcut. Örneğin, Norveç'teki cömert hükümet programları, ülkenin EV satış payını 2024'te neredeyse %90'a çıkardı. Çin ise EV satışları ve üretiminde küresel lider konumunda. Çin'de 10.000 doların altında elektrikli araçlar sunabilen BYD gibi markalar, global pazarda büyük bir fiyat baskısı yaratıyor. Nitekim, Escalent tarafından yapılan yeni bir araştırmaya göre, Avrupa'da potansiyel alıcıların %47'si bir Çinli otomobili değerlendirirken, Amerikan bir otomobili değerlendirenlerin oranı %44'e geriledi. Ayrıca, BYD gibi markaların 1.000 kilovatlık megawatt hızlı şarj teknolojisiyle beş dakikada 400 kilometre menzil ekleyebilen araçlar sunma ve Avrupa'da megawatt şarj istasyonları kurma hedefleri, aynı zamanda katı hal batarya teknolojileri konusunda küresel lider konumunda yer almalarıyla teknolojik üstünlükleriyle de rekabette öne çıkmaya çalıştıklarını gösteriyor. Uluslararası Enerji Ajansı'na göre, 2018'de Çin'de satılan elektrikli otomobillerin sadece %10'u içten yanmalı motorlu eşdeğerlerinden daha ucuzken, 2024'e gelindiğinde bu oran üçte ikiye yükseldi. Maliyetler düştükçe, Çin'deki yıllık EV satışları altı yılda sekiz kat artarak 800.000 adetten 6,4 milyona ulaştı.

Ancak ABD'deki durum farklılık gösteriyor. 2024'te, elektrikli SUV ve pickup kamyonların sadece beşte biri ortalama benzinli muadillerinden daha düşük bir fiyata satıldı. 30.000 doların altında fiyatlandırılan sadece iki elektrikli model varken, benzinli segmentte 50 seçenek bulunuyordu. BloombergNEF'e göre, bu durumun bir nedeni Amerika'nın büyük kamyonlara ve uzun menzile olan takıntısı. Her ikisi de maliyetleri artıran büyük batarya paketleri gerektiriyor.

Kia'nın Elektrikli Araç Fiyat Stratejisi: Kârlılık ve Çin Rekabeti

Bu rekabet ortamında Güney Koreli otomotiv devi Kia, elektrikli araç piyasasında 'aşırı ucuz' modeller beklemeyin diyerek net bir duruş sergiliyor. Markanın önümüzdeki yılın Şubat ayında üretime geçmesi planlanan merakla beklenen elektrikli crossover modeli EV2, yaklaşık 35.000 dolarlık bir başlangıç fiyatına sahip olacak ve Kia'nın en uygun fiyatlı bataryalı elektrikli aracı (BEV) olacak. Ancak Avrupa Birimi Başkanı Marc Hedrich'in açıklamalarına göre, bu model bile birçok tüketicinin hayal ettiği ultra-ucuz elektrikli otomobil tanımına uymuyor; zira marka 'indirimli' elektrikli araç pazarında yer alma konusunda hiçbir ilgisi olmadığını belirtiyor. Marc Hedrich, benzinli araçlarla henüz fiyat eşitliğinde olunmadığını ve elektrikli araçların hâlâ benzinli araçlar kadar kar marjı üretmediğini vurguluyor. Kia'nın dünyanın en kârlı otomobil üreticilerinden biri olarak yeterince para kazanmama gibi bir niyetinin olmadığını belirten Hedrich, 22.000 Euro (yaklaşık 26.000 dolar) gibi bir fiyata elektrikli araç satmanın, araç içeriğinde önemli tavizler vermeyi gerektireceğini ve Kia'nın bunu yapmaya sıcak bakmadığını ifade ediyor. Bu tutum, ABD'nin Kore araçlarına uyguladığı %25'lik gümrük vergileri nedeniyle Hyundai Motor'un Temmuz-Eylül çeyreğinde faaliyet karında %10.4, Kia'nın ise %9.5'lik bir düşüş yaşaması beklenirken, ikinci çeyrekte toplamda 1.15 milyar dolar gibi ciddi bir kâr kaybı yaşadığı tahmin edildiği bir dönemde, markanın kârlılık konusundaki hassasiyetini daha da artırıyor. Hedrich, Çinli rakiplerle fiyat konusunda savaşmanın intihar olacağını, çünkü Çinlilerin çok daha büyük ölçek ekonomilerine sahip olduğunu açıkça dile getiriyor. Bu durum, Kia'nın farklı bir strateji izlediğini gösteriyor: Fiyat rekabeti yerine, marka değeri, kalite ve kârlılık odaklı bir yaklaşım benimsemek. Kia'nın bu elektrikli araç fiyat stratejisi ve Çin rekabetine yönelik yaklaşımı hakkında daha fazla bilgi için tıklayın.

Bu ve benzeri zorluklar nedeniyle genel elektrikli araç (EV) pazarında, özellikle yüksek satın alma fiyatları, uzun kredi süreleri, ikinci el değer kaybı, benzinli rakiplerine kıyasla ortalama %49 daha yüksek sigorta primleri ve %22 daha pahalı onarım giderleri gibi faktörler yüzünden bir yavaşlama yaşanmaktadır. Bu durum, EV benimsenmesini yavaşlatan temel etkenler arasında yer almaktadır.

Maliyet Kıyaslaması: Rakamlar Ne Diyor?

Üreticilerin Uygun Fiyatlı EV Stratejileri ve Tesla Örneği

Elektrikli araçların yaygınlaşması için üreticiler, maliyetleri düşürmek ve daha geniş kitlelere ulaşmak amacıyla çeşitli stratejiler geliştiriyor. Bu stratejilerden biri, bazı donanım ve özelliklerden feragat ederek daha uygun fiyatlı modeller sunmak. Örneğin, Tesla'nın dahili kod adı "E41" olan ve bu yılın son çeyreğinde piyasaya sürmeye hazırlandığı uygun fiyatlı Model Y versiyonu, iç aydınlatma sadeleştirmeleri (muhtemelen sadece ayak boşluğuyla sınırlı olacak), sadece tek bir eksende elektronik ayar sunan basitleştirilmiş koltuk kontrolleri, kapılardaki su birikintisi lambalarının kaldırılması ve ikinci sıra ekranının iptali gibi önemli donanım kısıtlamalarıyla gelecek. Ayrıca, tavan döşemesinin fiberglasa dönüştürüleceği, bu da aracın cam tavan özelliğinin olmayacağı varsayımını güçlendirdiği ve elektrikli katlanır yan aynaların çıkarılacağı iddia ediliyor. Hatta, süspansiyonun düşürüldüğü ve Lastik Basınç Monitör Sensörleri (TPMS) olmayan "basitleştirilmiş" 18 inç jantlar üzerinde geleceği yönünde sızıntılar bulunuyor; ancak ABD Federal Motorlu Araç Güvenlik Standartları nedeniyle Tesla'nın dolaylı lastik basıncı izleme sistemleri gibi alternatif çözümler kullanabileceği belirtiliyor. Arka kameranın ısıtıcısının da kaldırılması planlanıyor. Tesla mühendislik başkan yardımcısı Lars Moravy'nin de belirttiği gibi bu daha uygun fiyatlı model, dördüncü çeyrekte "herkes için ulaşılabilir" olacak ve bu lansman zamanlaması, federal elektrikli araç vergi kredisinin alıcılara artık sunulmayacağı döneme denk geliyor. Bu durum, daha ucuz bir ürün piyasaya sürmenin mantıklı bir adım olduğunu gösterse de, maliyet tasarruflarının 7.500 dolarlık kredinin kaybını ne kadar dengeleyeceği belirsizliğini koruyor. Tesla'nın Meksika'da sattığı en ucuz Model 3'te zaten kumaş iç mekan, ısıtmalı/havalandırmalı koltuksuzluk, kişiselleştirilebilir ortam aydınlatması eksikliği, daha az hoparlör ve daha az akustik cam gibi maliyet düşürücü önlemler kullandığını hatırlatmakta fayda var. Bu ve benzeri özellik kısıtlamalarıyla, Tesla'nın Model Y'yi daha erişilebilir bir fiyata sunmayı hedeflediği görülüyor. Tesla'nın uygun fiyatlı Model Y planları ve donanım kısıtlamaları hakkında daha detaylı bilgi için Tesla Uygun Fiyatlı Model Y Donanım Kısıtlamaları Sızıntısı haberimizi ziyaret edebilirsiniz.

Ultra Lüks Otomobil Markalarından Elektrikli Geleceğe Geri Adım mı?

Elektrikli araçların yaygınlaşması ve maliyet avantajları genel pazarda önemli bir ivme yakalarken, özellikle ultra lüks ve süper spor otomobil segmentlerinde durum farklı bir seyir izliyor. Bir zamanlar "tamamen elektrikli bir geleceğe" hızla ilerlediğini açıklayan Bentley, Lamborghini, Ferrari gibi markalar, stratejilerini gözden geçirerek hibrit ve içten yanmalı motorlara yeniden yatırım yapmaya başladı. Bu segmentteki müşteriler, pil destekli süper otomobillere olan ilginin beklendiği kadar yüksek olmadığını gösteriyor ve amiral gemisi modellerde içten yanmalı motorlu ve hibrit güç aktarma organlarını tercih etmeye devam ediyor. Bu ani değişim, markaları stratejilerini yeniden düşünmeye ve elektrifikasyon sürecini yavaşlatmaya itti. Örneğin, Bentley CEO'su Frank-Steffen Walliser, lüks elektrikli araçlara olan talebin henüz tamamen elektrikli bir stratejiyi destekleyecek kadar güçlü olmadığını açıkça belirtirken, Lamborghini CEO'su Stephan Winkelmann da müşterilerin "içten yanmalı motorları" arzuladığını ifade etti. Benzer şekilde, Porsche'nin on yıl sonuna kadar filosunun %80'ini batarya-elektrikli hale getirme planlarından uzaklaşarak geçiş sürecinde hibritlere odaklanacağını duyurması ve Mercedes-Benz'in EQ ailesi satışlarının beklentilerin altında kalması üzerine elektrikli araç lansmanlarını yavaşlatması da bu genel eğilimin bir parçası. BMW ise içten yanmalı motorların ürün gamlarından "asla kaybolmayacağını" iddialı bir şekilde ifade etti. Bu markalar için sürüş deneyimi, egzoz sesi ve motor devri gibi duyusal faktörler, maliyet kaygısından çok daha ön planda yer alıyor. Ultra lüks otomobil markalarının elektrikli geleceğe yönelik stratejilerindeki bu geri adımla ilgili daha detaylı bilgi için Ultra Lüks Otomobil Markaları Elektrikli Gelecekten Geri Adım mı Atıyor? başlıklı haberimizi inceleyebilirsiniz.

Üretim ve Batarya Teknolojilerindeki İnovasyonların Rolü

Tesla gibi öncü markalar, elektrikli araç maliyetlerini sadece donanım kısıtlamalarıyla değil, aynı zamanda üretim süreçlerinde ve batarya teknolojilerinde yaptıkları devrim niteliğindeki inovasyonlarla da düşürmeyi hedefliyor. Örneğin, "gigacasting" teknolojisi sayesinde birden fazla küçük parça tek bir büyük dökümle üretilerek hem üretim süresi hem de işçilik maliyetleri önemli ölçüde azaltılıyor. Başlangıçta tamir maliyetlerini artırabileceği endişesi taşısa da, Thatcham Research tarafından yapılan yeni bir çalışma, gigacasting bileşenlerinin tamirinde maliyet tasarrufu sağlayabileceğini, hatta düşük şiddetli çarpışmalarda yapısal hasar oluşmayabileceğini gösteriyor.

Üretim süreçlerindeki bu dijitalleşme ve yenilikçi teknolojiler sadece Tesla ile sınırlı değil. Porsche de merakla beklenen elektrikli Cayenne modelini geliştirmek için yapay zeka (AI) ve kapsamlı sanal testlerden faydalanarak geliştirme süresini %20 oranında hızlandırdı ve 120 fiziksel prototipin üretiminin önüne geçti. Bu sayede ilk prototip inşa aşaması tamamen ortadan kaldırıldı. Ayrıca, 11 kW'a kadar güç sağlayan kablosuz şarj sistemi gibi yenilikçi özellikler sunacak olan elektrikli Cayenne modeli, markanın teknolojik liderliğini sürdürme çabasını gösteriyor. Yaklaşık 8.000 dolarlık bir maliyete sahip olması beklenen bu kablosuz şarj sistemi, %90 verimlilikle çalışacak ve su geçirmez zemin pedi ile radar sensörleriyle güvenlikten ödün vermeden park etme kolaylığı sağlayacak.

Batarya teknolojilerindeki gelişmeler de elektrikli araçların uzun vadeli maliyet ve performans denklemini değiştiriyor. Örneğin, Panasonic gibi tedarikçilerin anot içermeyen lityum metal bataryalar üzerinde yaptığı çalışmalar, Tesla Model Y gibi araçların menzilini önemli ölçüde artırma potansiyeli taşıyor. Bu teknoloji sayesinde Tesla Model Y'nin tek şarjla kat edebileceği mesafeyi yaklaşık 90 mil (yaklaşık 145 kilometre) artırarak 450 mil (yaklaşık 724 kilometre) seviyelerine çıkarabileceği öngörülüyor. Bu tür yenilikçi batarya hücreleri, enerji yoğunluğunu artırırken batarya paketinin ağırlığını azaltabilir, böylece daha küçük, daha hafif ve potansiyel olarak daha uygun maliyetli bataryalarla daha iyi performans sunabilir. Bu stratejik adımlar, elektrikli araçların hem başlangıç maliyetlerini hem de kullanım süresince ortaya çıkacak toplam sahip olma maliyetlerini gelecekte daha da cazip hale getirecektir.

Ancak kablosuz şarj teknolojisinin entegrasyonu her zaman kolay olmuyor. Tesla'nın uzun süredir beklenen elektrikli kamyoneti Cybertruck için planlanan kablosuz şarj özelliği, aracın yüksek zemin yüksekliği ve özel tasarımı nedeniyle verimlilik zorlukları yaşanması üzerine resmi olarak rafa kaldırıldı. Elektrik akımının havada katettiği mesafenin artmasıyla verimliliğin düşmesi ve en az 15 cm yüksekliğinde bir taban istasyonuna duyulan ihtiyaç, bu kararın temel nedenleri arasında yer aldı. Bu durum, teknolojik yeniliklerin bile belirli araç modellerinde pratiklik ve mühendislik sınırlarıyla karşılaşabileceğini gösteriyor.

Bu teknolojik ilerlemelerin yanı sıra, elektrikli araç endüstrisinde tasarım ve kullanıcı deneyimi de önemli bir tartışma konusu olmaya devam ediyor. Özellikle Tesla'nın aerodinamik verimliliği artırmak ve parça sayısını azaltmak amacıyla yeniden tasarladığı gömme, elektronik kapı kolları, acil durumlarda güvenlik endişeleri yaratarak ABD Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi (NHTSA) tarafından yaklaşık 174.000 adet 2021 model Tesla Model Y aracını kapsayan bir soruşturma başlatıldı. Bu soruşturmanın temelinde, elektronik kapı kollarının çalışmadığına dair raporlar, hatta ebeveynlerin çocuklarını araçtan çıkaramaması gibi kritik durumlar yatıyor. Bloomberg tarafından yapılan bir araştırma, bu tür gömme kapı kollarının yolcuların içeride mahsur kalmasına ve ölümlere katkıda bulunan birçok kazaya yol açtığını ortaya koydu. Çin'deki düzenleyiciler de benzer endişelerle mekanik serbest bırakma mekanizmalarının gizlenmemesini şart koşarak kısıtlamaları sıkılaştırıyor. Benzer şekilde, Volkswagen gibi büyük üreticiler de "kullanımı berbat" olarak nitelendirdikleri bu tür tasarım kararlarından vazgeçerek geleneksel kapı kollarına geri döneceklerini açıkladı. Bu durum, teknolojinin ve estetiğin ötesinde, pratiklik ve kullanıcı güvenliğinin otomotiv sektöründe hala ne kadar kritik bir öneme sahip olduğunu açıkça gösteriyor.

Daha fazla bilgi için InsideEVs'in bu konudaki orijinal içeriğini inceleyebilirsiniz.

JD Power veri ve analitik kıdemli başkan yardımcısı Tyson Jominy, elektrikli araç işlem fiyatlarının içten yanmalı motorlu (ICE) araçların altına düşmesini 'oldukça yeni ve nadir' bir durum olarak nitelendirdi.