Dünya genelinde plastik kirliliği giderek büyüyen bir sorun olmaya devam ederken, geri dönüşüm istatistikleri maalesef pek iç açıcı değil. Küresel olarak üretilen plastiğin yalnızca yaklaşık %9'u geri dönüştürülebilirken, tekstil sektörü bu konuda daha da geride kalıyor; sentetik elyafların sadece %0.5'i döngüye dahil edilebiliyor.

Tekstillerin geri dönüşümünün zorluğu, genellikle tek bir malzemeden oluşmamalarından kaynaklanıyor. Düğmeler ve fermuarlar gibi fiziksel bileşenler bir yana, spandeks gibi karmaşık sentetik karışımlar, giysileri giymesi keyifli hale getirse de geri dönüşüm tesisleri için adeta bir kâbusa dönüşüyor. MacroCycle'ın Kurucu Ortağı ve CEO'su Stwart Peña Feliz, bu durumu, “Geri dönüşümün zorluğu, atığınızı asla tahmin edememenizdir. Atığınızın sonsuz sayıda kirleticiye sahip olmasıdır” sözleriyle özetliyor.

Sadece plastik ve tekstil değil, inşaat sektörü de küresel sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmada büyük bir engel teşkil ediyor. Dünya Yeşil Bina Konseyi verilerine göre, binaların inşası için kullanılan malzemeler ve yapım süreçleri, toplam karbon emisyonlarının %11’ini oluşturmaktadır. Bu yüksek oran, MacroCycle gibi yenilikçi girişimlerin neden sadece atık yönetimi değil, tüm endüstrilerde dönüşüm yaratmaya çalıştığını gösteriyor.

Geleneksel Yöntemler Neden Başarısız Oluyor?

MacroCycle, plastik geri dönüşümündeki potansiyel tuzakları iyi biliyor. Peña Feliz, kariyerinin başlarında ExxonMobil’in kimyasal geri dönüşüm tesisini yönetmiş. Bu tesis, ısı kullanarak plastiği daha basit hidrokarbonlara ayırıyor. Ancak bu süreç son derece enerji yoğun ve yüksek miktarda karbondioksit salınımına neden oluyor. Feliz, bu deneyimin, kendisini daha iyi bir çözüm bulmaya ittiğini belirtiyor.

“Bu durumu bizzat gördüm ve bir şey yapılması gerektiğini biliyordum. Eğer endüstrideki ExxonMobil gibi büyük oyuncuların çalışma şeklini değiştirmek istiyorsanız, bu içeriden gerçekleşmeyecektir. Onlar için bu yeni çözümü benimsememenin fırsat maliyetini çok yüksek kılacak, ekonomik açıdan çekici bir teknoloji yaratmak istiyorum.”

Makro Döngülerin Gücü: Kimyasal Kısayol

Plastikler, monomer adı verilen tekrar eden kimyasal yapı taşlarının uzun zincirleri olan polimerlerdir. Çoğu kimyasal geri dönüşüm, bu polimerleri monomerlere ayırır ve sonra yeniden inşa eder. MacroCycle'ın çığır açan teknolojisi ise burada ayrışıyor.

MIT'de doktora sonrası araştırmacı olan Jan-Georg Rosenboom tarafından geliştirilen bu yöntem, polimer zincirlerini tamamen parçalamak yerine, onları kendi üzerlerine geri döndürerek makro döngüler (macrocycles) adı verilen halkalar oluşturuyor. Farklı çözücüler, kirleticileri temizlerken bu makro döngüler geride kalıyor. Daha sonra bu halkalar, polimer zincirini yeniden oluşturmak üzere açılıyor.

Feliz, “Tüm bu adımları yeniden izlemek zorunda kalmadığımız için, önemli ölçüde daha enerji verimli bir yaklaşım benimseyebiliyoruz” diyor. Bu yenilik, sadece çevresel fayda sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda ekonomik olarak da rekabetçi olmayı mümkün kılıyor. Girişim, bu yılın başlarında 6.5 milyon dolarlık tohum yatırım (seed round) toplamış durumda ve 2.000 kat daha büyük yeni bir reaktör kurma sürecinde. Bu reaktör, müşterilerin numune alması için 100 kilogramlık (yaklaşık 220 pound) partiler üretebilecek kapasitededir.

Şeytanın Avukatı: Endüstriyel Benimseme Zorlukları

MacroCycle’ın iddiaları oldukça güçlü olsa da, kimyasal geri dönüşüm pazarında hızlı bir büyüme ve benimseme zorluklarla doludur. Fiyat eşitliğine ulaşmak birincil hedef olsa da, büyük ölçekli endüstriyel tesislerin kurulması ve kirleticilerin yıkanması için kullanılan çözücülerin çevresel etkileri ve maliyetleri hala yakından izlenmelidir. Ayrıca, ExxonMobil gibi devlerin bu yeni, daha verimli teknolojiyi benimsemesi için sadece ekonomik çekiciliğin yeterli olup olmayacağı da tartışma konusudur. Peña Feliz, değişimin içeriden gelmeyeceğini savunsa da, pazarın mevcut altyapıyı ne kadar hızlı değiştirebileceği, MacroCycle’ın küresel etkisini belirleyecektir. Şu anda MacroCycle, teknolojisiyle ilgilenen moda markalarından gelir elde ederek başarılı bir başlangıç yapmış durumda.

Gelecek Vizyonu ve TechCrunch Disrupt Sahnesi

MacroCycle, San Francisco'da gerçekleşen TechCrunch Disrupt 2025'te Startup Battlefield'ın ilk 20 finalisti arasında yer alarak teknolojisini dünyaya sergileme fırsatı buldu. Bu sahne, girişimin yatırımcılar, sektör liderleri ve potansiyel ortaklarla bağlantı kurması için hayati önem taşıyor.

Bu etkinlik, yalnızca atık yönetimi konusunda değil, aynı zamanda inşaat gibi yüksek karbon yoğunluğuna sahip sektörlerde de dönüşüm yaratan Strong by Form gibi diğer finalistlere ev sahipliği yaptı. Şili merkezli bu girişim, geleneksel beton ve çeliği değiştirebilecek ultra hafif mühendislik ahşap döşeme plakaları geliştirerek yapıların genel karbon ayak izini azaltmayı hedefliyor. Ultra hafif yapısı sayesinde, Strong by Form ürünü, geleneksel Çapraz Lamine Ahşabın (CLT) yaklaşık iki katı açıklık sağlayarak performansta betonla rekabet ederken, maliyet avantajı sayesinde fiyat eşitliğini yakalayabildiğini iddia ediyor. Strong by Form'un ultra hafif mühendislik ahşap çözümü gibi yapılar, TechCrunch Disrupt 2025'in, Uzay Teknolojileri ve yapay zeka adaptasyonu gibi geleceği şekillendiren konulara odaklanan, fikirlerin sermayeye dönüştüğü kritik bir pazar yeri görevini üstlendiğini kanıtlıyor.

Kaynak: MacroCycle'ın inovatif kimyasal geri dönüşüm yöntemine dair detaylı bilgilere ve TechCrunch Disrupt 2025 etkinliğine yönelik orijinal habere TechCrunch'ın ilgili içeriğinden ulaşabilirsiniz.