İngiltere'nin Rekabet ve Piyasalar Otoritesi (CMA), teknoloji dünyasında önemli bir hamle yaparak Apple ve Google'ın mobil platformlarını 'stratejik pazar statüsü' (Strategic Market Status - SMS) ile resmen tanımladı. Bu karar, söz konusu devlerin işletim sistemleri, uygulama mağazaları, tarayıcıları ve tarayıcı motorları gibi kritik alanlarda daha sıkı düzenlemelere tabi tutulabileceğinin sinyalini veriyor. CMA, bu statüyü, piyasada rekabeti güçlendirmek ve işletmelerin adil muamele görmesini sağlamak amacıyla hedefli düzenleyici adımlar atmak için kullanmayı planlıyor.
CMA, Ocak ayında başlattığı soruşturmaların ardından, hem Apple hem de Google'ın mobil platformlarında köklü ve önemli bir piyasa gücüne sahip olduğu sonucuna vardı. Kurum, 150'den fazla paydaşla görüşmeler yaptıktan sonra, kullanıcıların bir ekosisteme geçtikten sonra diğerine geçme olasılığının düşük olduğunu tespit etti. Dahası, her iki şirketin de tüketicilere ulaşmak isteyen işletmelerin uygulamalarını yalnızca kendi uygulama mağazaları üzerinden dağıtmalarını zorunlu kıldığı belirtildi.
Piyasa Gücünün Kalıcılığı ve Yapay Zeka Etkisi
CMA'nın raporundaki dikkat çekici bir bulgu, yeni teknolojilerin, özellikle de yapay zeka (AI) gibi yükselen alanların bile, önümüzdeki beş yıllık atama süresi boyunca Apple veya Google'ın pazar gücünü ortadan kaldırmasının beklenmediği yönünde oldu. Bu durum, düzenleyicilerin mevcut yapısal sorunları ele alma zorunluluğunu gösteriyor.
Ancak, yapay zekanın mobil cihaz pazarını kökten değiştirmese de, kullanıcı deneyiminin diğer entegre alanlarında hızla standart hale geldiği görülüyor. Örneğin, otomotiv devi General Motors (GM), Google’ın gelişmiş büyük dil modeli (LLM) Gemini ile güçlendirilmiş yeni bir yapay zeka asistanını 2026 model yılından itibaren araçlarına entegre edeceğini duyurdu. Bu entegrasyon, mevcut sesli asistanların aksine, sürücülerin araçlarıyla daha doğal, bağlamsal ve kusursuz bir şekilde etkileşim kurmasını hedefliyor. Gemini gibi LLM'lerin araçlara dahil edilmesi, sadece basit komutların ötesinde mesaj taslağı hazırlama ve karmaşık rotaları planlama gibi yetenekler sunarak mobil deneyimin araç içine taşınan kısmını yeniden tanımlıyor. Otomotiv sektöründeki bu köklü değişim hakkında daha detaylı bilgi için GM'in Google Gemini Yapay Zeka Asistanı haberimize göz atabilirsiniz.
| Kapsanan Alanlar | Etkilenen Bileşenler |
|---|---|
| Mobil Platformlar | İşletim Sistemleri, Uygulama Mağazaları |
| İnternet Erişimi | Tarayıcılar ve Tarayıcı Motorları |
Düzenleyicinin Amacı: Haksız Rekabeti Önlemek
CMA'nın Dijital Piyasalar Direktörü Will Hayter, bu adımın bir 'suçlama' olmadığını vurguladı. Hayter, “Apple ve Google'ın mobil platformları, ekonominin dört bir yanındaki binlerce işletme tarafından milyonlarca müşteriye ürün ve hizmet pazarlamak için kullanılıyor, ancak platformların kuralları inovasyonu ve rekabeti sınırlıyor olabilir,” diyerek düzenlemenin temel amacını açıkladı. SMS statüsü, CMA'ya adil muamele ve etkin rekabeti garanti altına almak için orantılı ve hedefe yönelik müdahaleler yapma yetkisi tanıyor.
“CMA, bu kararın bir haksız fiil tespiti olmadığını, aksine mobil platformların daha etkin rekabete açık olmasını sağlamak için atılmış proaktif bir adım olduğunu belirtti.”
Devlerden Sert Tepkiler: Kullanıcı Güvenliği ve Yeni Özelliklere Erişim Endişesi
Öte yandan, Apple ve Google, bu karara karşı çıkarak itirazlarını dile getirdi. Apple, özellikle Avrupa Birliği'ndeki (AB) düzenlemelerin getirdiği sonuçlara dikkat çekerek, İngiltere'nin de aynı yolu izlemesi halinde İngiliz kullanıcıların yeni özelliklere zamanında erişimini kaybedebileceği uyarısında bulundu (Apple Intelligence gibi özelliklerin AB'de yaşanan gecikmeleri örnek gösterildi). Şirket, düzenlemelerin kullanıcıların gizliliğini ve güvenliğini zayıflatacağını, deneyimi ise parçalı hale getireceğini savundu.
Apple'ın güvenlik konusundaki hassasiyeti, sadece düzenlemelere karşı bir savunma değil, aynı zamanda cihazların sürekli tehdit altında olduğunun bir kanıtıdır. Hatta şirket, son dönemde, bizzat zero-day zafiyetleri ve casus yazılımlar geliştiren önemli bir şirket olan Trenchant'ın eski bir geliştiricisini hedef alan "paralı asker casus yazılım saldırısı" tespit etmiş ve bu geliştiriciyi uyarmıştır. Zero-day zafiyetleri kullanarak gerçekleşen bu tür hedeflenmiş saldırılar, Apple'ın mobil ekosistemi üzerindeki sıkı kontrolünün, yüksek risk altındaki kullanıcılar (gazeteciler, muhalifler ve hatta siber güvenlik uzmanları) için hayati önem taşıdığını ortaya koymaktadır. Bu benzersiz casus yazılım saldırısı hakkında daha fazla bilgi edinmek için Zero-Day Geliştiricisi Casus Yazılım Hedefi Oldu başlıklı haberimizi okuyabilirsiniz.
Apple'ın bu güvenlik odaklı duruşu, sadece teorik bir savunma değil, aynı zamanda pratik uygulamalarla da destekleniyor. Örneğin, şirket kısa süre önce popüler flört uygulamaları olan Tea ve TeaOnHer'ı, kullanıcı gizliliği standartlarını ihlal etmeleri ve içerik denetimi gerekliliklerini karşılayamamaları nedeniyle App Store'dan kaldırdığını doğruladı. Bu uygulamaların, kullanıcı şikayetleri ve reşit olmayanların kişisel bilgilerinin platformlarda yayınlanması iddiaları gibi ciddi sorunlar yaşaması, Apple’ın uygulama mağazası üzerindeki sıkı kontrolünü haklı çıkardığı argümanını güçlendiriyor. Bu önemli gizlilik ihlali gelişmeleri hakkında daha fazla bilgi almak için Apple'ın App Store'dan kaldırdığı gizlilik ihlalleri haberimize göz atabilirsiniz.
Eleştirel Bakış: Düzenleme ve İnovasyon Dengesi
Burada kritik bir gerilim noktası ortaya çıkıyor: Düzenleme ile inovasyon arasındaki hassas denge. CMA, pazar gücünü sınırlandırarak daha fazla oyuncunun pazara girmesini ve yenilik yapmasını teşvik etmeyi amaçlarken; Apple ve Google gibi şirketler, kendi sıkı kontrol mekanizmalarının aslında kullanıcı güvenliği ve kusursuz bir entegre deneyim (ecosystem lock-in) için şart olduğunu savunuyor. Bu SMS statüsü, İngiltere'nin dijital pazarlarda ABD ve AB'den sonra kendi yolunu çizdiğini gösteriyor. Gelecekteki müdahaleler, özellikle üçüncü taraf uygulama mağazalarına izin verilip verilmeyeceği veya komisyon oranlarının nasıl düzenleneceği gibi konular, teknoloji dünyasının gündemini meşgul edecek.
Bu gelişmenin, İngiltere'deki yazılım geliştiriciler ve tüketiciler için daha ucuz uygulama içi satın alımlar veya farklı servis sağlayıcılarına erişim gibi somut faydalar getirme potansiyeli taşıdığı söylenebilir. Ancak, teknoloji devlerinin belirttiği gibi, bu durum kullanıcı deneyiminde istenmeyen parçalanmalara da yol açabilir.
Bu haber, orijinal olarak TechCrunch kaynaklı bilgilerin, İngiltere'deki dijital piyasaların geleceği perspektifiyle yeniden yorumlanmasıyla oluşturulmuştur.
