Sosyal medyanın ilk günleri, Zehra Naqvi için sihirli anılarla doluydu. 2010'ların başında One Direction ve Marvel hayranı olarak büyüyen Naqvi, o günleri özlemle anıyor. O zamanlar Instagram'da Valencia filtresiyle çekilmiş latte fotoğrafları paylaşılır, Twitter ise espri ve kültürel analizlerin paylaşıldığı bir yerdi. Ancak şimdi Instagram influencer'larla, Twitter ise sert siyasi tartışmaların döndüğü bir platform olan X'e dönüştü. Naqvi'ye göre, 'Kazanan platformlar, insanları en uzun süre meşgul edenler oldu, en çok bağ kurduranlar değil. Şimdi içerik bolluğu var ama neşe kıtlığı yaşanıyor.'

Bu genel güven ve neşe kaybı ortamına yanıt olarak, X platformu da dezenformasyon ve yapay zeka destekli botlarla mücadele etmek için önemli bir adım attı. X, kullanıcıların kiminle etkileşimde bulunduğunu daha iyi anlaması amacıyla profillerde daha fazla bilgi göstermeyi planlıyor. Bu şeffaflık adımı kapsamında, hesabın oluşturulma tarihi, kayıtlı coğrafi konumu ve kullanıcı adı değişikliği sayısı gibi detaylar kullanıcılara sunulacak. Bu sayede, kötü niyetli aktörlerin tespit edilmesi ve okunan içeriğin doğruluğunun sorgulanması hedefleniyor. X'in profil bilgileri şeffaflığı hamlesi, genel sosyal medya ekosisteminde güveni yeniden tesis etme çabasının bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Ancak bu durum değişmeye başlıyor. Naqvi, ilgi alanlarına odaklanan, niş çevrimiçi topluluklardan oluşan yeni nesil sosyal medyanın bir parçası. Bu ay, hayranların hayranlıklarını takip etmelerine yardımcı olacak bir site olan Lore'un lansmanını duyurdu. Naqvi'nin öngörüsü, kullanıcıların Facebook, Instagram ve Twitter gibi genel platformlarda daha az zaman geçirmek ve ilgi alanlarına göre uyarlanmış çevrimiçi topluluklara katılmak istediği yönünde.

Girişim firması Maveron'da tüketici yatırımcısı olan Natalie Dillon, giderek daha fazla kurucunun ilgi alanlarına dayalı ağlar oluşturmaya başladığını belirtiyor.

Dillon'a göre, 'Tüketici davranışları, performanstan katılıma doğru bir değişime itiyor. Yeni nesil için topluluk, bir ürünün üzerine eklenmiş bir özellik değil, ürünün ta kendisi.'

Dillon, kullanıcıların favori restoranlarını arkadaşlarıyla paylaşmalarına olanak tanıyan Beli veya aynı üniversiteye giden insanları bir araya getiren Fizz gibi uygulamaları örnek gösteriyor. Ayrıca, Co-Star gibi astroloji odaklı veya Partiful gibi etkinlik planlamaya yardımcı uygulamalar da bu trende dahil. Naqvi, sosyal medyanın ilk günlerine benzeyen, 'parçalanmış ve neşesiz hale gelmeden önceki' bu tür katılımcı uygulamaları oluşturmak istiyor.

Naqvi, 'Niş alanlar, insanlara belirli olma ve algoritmada kaybolmadan tüm benlikleriyle ortaya çıkma izni veriyor.' diyor.

Önceki nesil sosyal medya şirketleri 'daha fazla' ile başarı yakaladı: Daha fazla takipçi, daha fazla erişim, daha fazla gürültü. Ancak bazı kurucular ve kullanıcılar farklı bir sonuca varıyor: Belki de 'bir sonraki büyük şey' olacak tek bir sosyal medya uygulaması olmayacak. Belki de birden fazla olacak.

Naqvi'ye göre, 'Önemli olanın genişlikten ziyade derinlik olduğunu öğrendik.'

Niş Çevrimiçi Topluluklar Genişliyor

Elbette, alt dizinler, Discord sunucuları ve Facebook toplulukları gibi özel gruplar her zaman vardı. X'te, aynı hesapları takip etmek de farklı bir çevrimiçi alana girmenin bir yolu oldu: Örneğin, Teknoloji Twitter'ı veya Black Twitter gibi. Ancak büyük sitelerin algoritmaları, kullanıcılara görmek istediklerini düşündükleri daha fazlasını vererek içerikleri düzenliyor. İçerik oluşturucular da masum değil, trendleri, konuları ve tartışmaları besliyorlar; bu da popülerliği artırabilir ve gözleri çalışmalarına sabit tutabilir.

Naqvi, 'Bir doygunluk noktasına ulaştık. Herkes doomscrolling'den ve performans odaklı içerikten yoruldu.' diyor. Cornell Üniversitesi'nde çağdaş bilgi ekosistemleri üzerine araştırmalar yapan doçent Claire Wardle'a göre, Facebook gibi büyük, genel sitelerin dönemi sona erdi.

Wardle, kullanıcıların çevrimiçi harcadıkları süre, içerik denetimi, aşırı politik alanlar ve sosyal medya gönderilerinin kalıcılığı konusunda endişelendiğini söylüyor.

Elbette birkaç belirgin istisna var: Son yıllarda popülaritesi büyük ölçüde artan Pekin merkezli TikTok, hükümetin potansiyel etkisi konusunda endişelenmesi nedeniyle ABD'de kısa süreliğine yasaklanmıştı. Facebook'un Threads'i bile bu ay itibarıyla 400 milyondan fazla aktif aylık kullanıcıya sahip. Bu büyük kullanıcı tabanına rağmen Threads, kullanıcı etkileşimini derinleştirmek ve daha samimi bağlantılar kurmalarını sağlamak amacıyla 50 kişiye kadar katılımcıyı destekleyen grup sohbetlerini küresel olarak kullanıma sundu. Bu yeni özellik, kullanıcıların Instagram'dan farklı, ilgi odaklı 'Threads merkezli' yeni bağlantılar kurma eğilimine yanıt veriyor ve mesajlaşmayı uygulamanın temel bir parçası haline getiriyor. Threads grup sohbetleri hakkında detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz. Ancak bunların tümü, zaten sosyal medyanın 'son nesli' haline gelen şeyden kök alıyor. Wardle, özellikle TikTok'u 'yayın tarzı' bir site olarak nitelendirdi.

Yakın zamanda kapanan sosyal medya sitesi Why?!'ın kurucusu Maya Watson, 'Sahne ışıklarını seven nadir kişiler için bu işe yarıyor. Çoğu insan içerik oluşturucu olmak için kaydolmadı; sadece topluluk istedik.' diyor. Watson şu anda gizlice başka bir uygulama üzerinde çalışıyor.

Alphonzo Terrell'in sosyal ağı Spill, topluluğa odaklanarak büyük başarı elde etti. Spill, yükselen aşırıcılığın ardından kaçan Black X kullanıcıları için bir sığınak haline geldi. Terrell, Spill'in tasarımını, kullanıcılara sadece içerik sunmaktan, onları ilgi alanlarına uygun olabilecek topluluklarla eşleştirmeye kaydırdığını söyledi.

Örneğin, WNBA izlemeyi sevenler, bu spora özel bir gruba katılabilir. Spill ayrıca, Black topluluğunda bir temel olan Spades gibi oyunlara sahip ve Netflix, Amazon ve Paramount ile ortaklaşa, kullanıcıların uygulamada film ve sporları birlikte izleyebilecekleri 'Çay Partileri' adlı ortak izleme etkinlikleri düzenliyor.

Terrell, 'Sosyal medyanın bir sonraki çağı, en yüksek takipçi sayısıyla ilgili değil. Derinlikle ilgili; insanların kendi insanlarını bulmalarına yardımcı olmakla ilgili.' diyor.

Birçok Black kullanıcı ayrıca, Rudy Fraser tarafından kurulan Blacksky'ye de kaçtı. Fraser, Blacksky ile Bluesky ile aynı protokol ve dağıtım ağı üzerine açık kaynaklı bir ağ inşa ediyor.

Bluesky'nin kullanıcı tabanı şu anda Bluesky API'si ile oluşturulmuş bir çevrimiçi kullanıcı izleyicisine göre 40 milyona yaklaşıyor. Wardle, sosyal ağı, çevrimiçi toplulukların siyasi çıkarlarına daha uygun içerik arayışının bir temsilcisi olarak nitelendirdi.

Ancak Blacksky bunu bir adım öteye taşıyor. Azınlıkları ve marjinalleştirilmiş bireyleri hedefliyor ve ırkçı tacizi filtreleyebilen bir algoritması var. X'in aksine, bir kullanıcının bir ırkçı kişiyi engelledikten sonra bir başkasını görmesi mümkünken, Blacksky'deki kullanıcılar zaman çizelgelerinden istediklerini tamamen filtreleyebilir ve özel bir sosyal medya deneyimi sağlayabilir.

Fraser, 'Bazen küresel bir sahneye ihtiyacınız olur. Bazen, kimin neyi gördüğünü kontrol edebileceğiniz, yakın internet arkadaşlarınızla rahat bir köşeye ihtiyacınız vardır.' diyor.

Kullanıcılar verilerine sahiptir ve bu bilgileri Bluesky yerine Blacksky'de barındırmaya karar verebilir, bu da içeriklerine kimin erişimi olduğu konusunda kontrol sağlar. Fraser, insanların topluluk kurallarının ne olması gerektiği ve siyah olmayan kullanıcıların topluluğa gönderi yapmasına izin verilip verilmemesi gibi kararları birlikte oyladığını söylüyor.

Fraser, 'Şimdiye kadar, insanlar bilinçsizce veya başka türlü, fediverse'in garabeti veya hiçbir kontrole sahip olmadıkları kapalı platformlar arasında seçim yapmak zorunda kaldılar. AT Protocol ile harika bir kullanıcı deneyimi yaşayabileceğinizi, internette tekrar iyi vakit geçirebileceğinizi ve aynı zamanda gerçek özerkliğe sahip olabileceğinizi gösteriyoruz.' diyor. (Fediverse, farklı bir protokol olan ActivityPub üzerine inşa edilmiş başka bir açık sosyal web hizmetleri ağıdır.)

Yatırımcılar da Diğer Trendleri Takip Ediyor

Yapay zeka, daha niş sosyal topluluklar oluşturmaya yardımcı olmakta büyük rol oynuyor. Slauson & Co. firmasında yönetici ortak olan Austin Clements, kurucuların, niş sosyal ağların ötesine geçerek uyarlanmış deneyimler sunan, nüansı çok iyi anlayan uygulamalar oluşturmak için yapay zekayı kullandığını görüyor.

Bu bağlamda, niş çevrimiçi toplulukların devasa arşiviyle öne çıkan Reddit de Google'ın yapay zeka gücüyle çalışan yenilikçi arama özelliğini global çapta genişletti. Platform, İngilizce dışındaki Fransızca, Almanca, İspanyolca, İtalyanca ve Portekizce dillerinde, kullanıcıların karmaşık sorularına forum içeriklerinden anında, özetlenmiş ve Soru-Cevap formatında yanıtlar almasını sağlıyor. Bu sayede, geleneksel anahtar kelime tabanlı aramanın ötesine geçilerek, niş içeriklerin küresel çapta daha erişilebilir ve kullanışlı olması amaçlanıyor. Reddit’in yapay zeka destekli arama genişlemesi hakkında detaylı bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

Clements, 'Yeni uygulamalar, nişin kendisi için yerel olarak oluşturuluyor ve bu da o nişe en uygun araçları ve özellikleri oluşturmalarını sağlıyor. Aslında, yeni uygulamalar genellikle araçlarla başlıyor ve sosyal kısmı 'topluluk' olarak adlandırıyor.' diyor.

Naqvi'nin ürününün bir yapay zeka aracı var, ancak daha fazla ayrıntı vermekten kaçınıyor. Ürünü, insanların internetteki tavşan deliklerine inmesini sağlayan bir arama motoru. Hayran teorilerine, kültürel bağlama ve gizli bilgilere bağlantılar sağlayarak etkileşimli bir deneyim sunuyor; kişiselleştirilmiş grafikler oluşturuyor, hayranlık güncellemelerini ortaya çıkarıyor ve kullanıcılara takıntıları hakkında aylık raporlar veriyor.

Naqvi, 'Erken dönem testçilerimizden biri en iyisi söyledi: 'Wikipedia gibi, ama Wikipedia tam olarak ne düşündüğümü biliyor'' diyor ve kullanıcılarının kendisine 'Mother Lore' dediğini ekliyor.

Slow Ventures'ta çalışan bir tüketici yatırımcısı olan Emily Herrera, Naqvi gibi içerik oluşturucuların artık bu yeni sosyal medya ekosisteminin ön koltuğunda olduğunu söylüyor. Herrera, içerik oluşturucuların 'yayın' ekosistemine katılmaktan, bunun yerine sahip olarak faaliyet gösterdikleri ortamlar oluşturmaya yöneldiğini belirtiyor ve bu trende örnek olarak haber bültenlerini gösteriyor.

BITKRAFT Ventures'ta yönetici olan Dani Tran, oyun alanında 'niş tutku topluluklarının' daha da yükselişini görüyor ve bu konuda, temsil edilmeyen kitleleri hedefleyen bir oyun stüdyosu olan Superbloom'u örnek gösteriyor.

Tran, 'Geleceğe baktığımızda, en canlı sosyal topluluklar, etkileşimli deneyimler etrafında inşa edilenler olacak.' diyor.

Maveron'dan Dillon da şunları ekliyor: 'Kazananlar, samimiyeti, faydayı ve yaratıcılığı tek bir ekosistemde birleştiren platformlar olacak. Geleneksel sosyal ağlara benzemeyecekler; insanların aynı anda inşa edebilecekleri, satın alabilecekleri ve ait olabilecekleri çok oyunculu ortamlara benzeyecekler.'

Veya Naqvi'nin dediği gibi: İnsanlar, 'çevrimiçi olmanın neden ilk başta eğlenceli olduğunu hatırlamalarına yardımcı olacak araçlar' istiyor.

Kaynak: TechCrunch