Teknoloji ekosisteminde, risk sermayesi (VC) yatırımları genellikle agresif büyüme ve potansiyel olarak devasa çıkışlarla (exit) eş anlamlıdır. Ancak son dönemde, özellikle Birleşik Devletler'de, bu geleneksel yaklaşıma meydan okuyan bir trend yükseliyor: 'Venture Zombie' olarak adlandırılan, VC fonlarının artık desteklemek istemediği ancak sağlam temellere sahip yazılım şirketlerini satın alıp, satmadan sonsuza dek elde tutma stratejisi.

Bending Spoons: Değerlemeyi Dört Katına Çıkaran Anomali

Bu stratejinin en çarpıcı güncel örneği, İtalyan teknoloji şirketi Bending Spoons oldu. Şirket, yalnızca 48 saat içinde AOL'i satın aldığını ve 270 milyon dolarlık yeni bir fonlama turuyla değerlemesini 11 milyar dolara (2024 başındaki 2.55 milyar dolardan) dört katına çıkardığını duyurdu. Bending Spoons'un başarısının sırrı, Evernote, Meetup ve Vimeo gibi durgunlaşmış ancak köklü markaları bünyesine katıp, agresif maliyet kesintileri ve fiyatlandırma ayarlamalarıyla hızla kârlılığa ulaştırmasıdır. Bu yaklaşım özel sermaye (Private Equity) modellerine benzese de, Bending Spoons'un bu şirketleri satma gibi bir niyeti bulunmuyor.

'Tut ve Büyüt' Felsefesi: Andrew Dumont ve Curious

Curious firmasının kurucusu ve CEO'su Andrew Dumont, yapay zeka odaklı yeni girişimlerin eski yazılım işlerini daha az alakalı hale getireceği bu dönemde, 'sonsuza dek elde tutma' (hold forever) stratejisinin yaygınlaşacağına inanıyor. Dumont, bu 'harika işleri' düşük fiyata alıp hızla nakit akışı yaratma modelini benimsediklerini belirtiyor.

"Bizim inancımız, şirketlerin %80'inin 'başarısız olduğu' o VC güç yasası (power law) modelinin bile, unicorn olmasalar bile pek çok harika iş çıkardığıdır." - Andrew Dumont

Bu model, Constellation Software gibi öncülerden Bending Spoons, Tiny, SaaS.group gibi yeni oyuncular tarafından benimseniyor. Curious, 2023'te bu tür şirketleri almak için 16 milyon dolarlık özel bir sermaye topladı ve o zamandan beri UserVoice gibi 17 yıllık bir girişimi de bünyesine kattı.

Neden Bu Şirketler Bu Kadar Ucuza Satılıyor?

Bu durgunlaşmış şirketlerin satış fiyatları, sağlıklı SaaS başlangıçlarının emlak değerlerinin (genellikle yıllık gelirin 4 katı veya üzeri) çok altında kalabiliyor. Dumont'a göre bu 'venture zombie'ler, bazen yıllık gelirin yalnızca 1 katı fiyata satılabiliyor. Bu düşük giriş maliyeti, kârlılık potansiyeliyle birleştiğinde cazip hale geliyor.

Curious, satın alma sonrası operasyonları merkezileştirerek (satış, pazarlama, finans gibi departmanları konsolide ederek) bu şirketlerin hızla %20 ila %30 kâr marjlarına ulaşmasını sağlıyor. Dumont, VC'lerin neden bu kârlılığa odaklanmadığını şöyle açıklıyor:

"Yatırımcılar kazançlarla ilgilenmezler; sadece büyümeyle ilgilenirler. Büyüme olmazsa, VC ölçeğinde bir çıkış olmaz ve bu düzeyde kârlılıkla çalışmak için teşvik kalmaz."

VC'lerin sadece büyümeyle ilgilenme eğilimi, özellikle yapay zeka (AI) sektöründe astronomik değerlemelerle sonuçlanıyor. Bu durumun en güncel örneklerinden biri, eski Salesforce Eş CEO'su Bret Taylor ve Google'ın kıdemli mühendisi Clay Bavor tarafından kurulan Sierra AI girişimi oldu. Şirket, kuruluşundan sadece 21 ay sonra 100 milyon dolarlık Yıllık Gelir Oranına (ARR) ulaşarak teknoloji ekosisteminin odağını 'Venture Zombie'lerden, potansiyel 'deca-unicorn'lara çevirdi. Sierra AI'ın Bret Taylor ve Clay Bavor liderliğindeki rekor büyüme detaylarına Nexus Haber yazılım haberleri sayfasından ulaşabilirsiniz.

Ancak, yüksek büyüme odaklı bu VC modelinin beraberinde getirdiği aşırı riskler ve potansiyel çöküşler de göz ardı edilemez. Bir zamanlar 22 milyar dolarlık değerlemeye ulaşan Hindistan merkezli ed-tech devi Byju’s’un kurucusu Byju Raveendran’ın ABD Delaware İflas Mahkemesi’nin 1.07 milyar dolarlık ödeme kararına itiraz etmesi, bu agresif modelin hukuki ve finansal sonuçlarının ne kadar yıkıcı olabileceğinin çarpıcı bir örneğidir. Şirketin fonları yönetme biçimine ilişkin çıkan bu ciddi sorunlar, yatırımcının sadece büyümeye odaklanmasının getirdiği tehlikeleri bir kez daha ortaya koyuyor. Hindistan'ın ed-tech devi Byju’s’un kurucusu Byju Raveendran’ın ABD mahkemesi kararına itirazı ve iflas davası süreçleri hakkında daha fazla bilgiye ulaşabilirsiniz.

Eleştirel Bakış: Bu Modelin Zorlukları ve Geleceği

Bu 'satın al, düzelt ve elde tut' modelinin potansiyeli büyük olsa da, eleştiriler ve zorluklar da mevcut. Şirketleri kârlı hale getirmek ciddi bir operasyonel disiplin ve sıkı maliyet yönetimi gerektirir. Andrew Dumont da bunun 'çok fazla iş' olduğunu kabul ediyor. Ayrıca, bu şirketler genellikle özel sermaye fonlarının ilgilenmediği, yıllık 1 ila 5 milyon dolar arası yinelenen gelire sahip niş pazarlardaki yazılımlara odaklanıyor.

**Karşıt Görüş:** Bazı eleştirmenler, bu şirketlerin agresif fiyat artışları ve personel kesintileriyle ayakta tutulmasının uzun vadede müşteri memnuniyetini ve pazar itibarını zedeleyebileceğini savunuyor. Ayrıca, teknoloji hızla değiştiğinde, bu 'zombie'lerin inovasyon eksikliği nedeniyle tamamen yok olma riski her zaman mevcuttur.

Curious, önümüzdeki beş yılda benzer 50 ila 75 girişimi daha satın almayı hedefliyor. Bu strateji, yatırım dünyasında yeni bir 'sürdürülebilir büyüme' tanımı yaratma potansiyeli taşıyor, zira nakit akışı, sürekli yeni fonlama turlarına bağımlı olmaktan kurtarıyor.

Bu trendin devam edip etmeyeceği, piyasanın yapay zeka karşısında eski yazılım işlerine ne kadar değer biçtiğine bağlı olacak. Bu küresel yatırım stratejilerinin değişimi, sadece ABD pazarına özgü değil; Avrupa startup pazarı da son yıllarda büyük bir olgunlaşma sürecine girerek geleneksel büyüme baskısından uzaklaşıp, kendi iç dinamikleriyle trilyon dolarlık hedeflere odaklanıyor. Helsinki'de düzenlenen Slush konferansı gibi etkinlikler, Avrupalı girişimcilerin artık şirketlerini erkenden satmak yerine uzun vadeli ve sürdürülebilir büyüme peşinde koştuğunu gösteriyor. Avrupa'daki bu dinamikler ve kıtanın trilyon dolarlık teknoloji devlerini yaratma hırsı hakkında daha fazla bilgi edinmek için Nexus Haber yazılım haberleri sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Orijinal analizi incelemek için: TechCrunch Kaynağı