Hindistan, dünyanın en hızlı büyüyen gig ekonomilerinden birine ev sahipliği yapıyor. Yaklaşık 12 milyon kişinin gıda teslimatı, yolcu taşıma ve e-ticaret lojistiğinde çalıştığı bu sektör, genç ve göçmen işçiler için kritik bir istihdam kaynağı haline geldi. Yeni yürürlüğe giren iş kanunları, bu işçilere nihayet yasal statü tanıdı ancak sosyal güvenlik vaatleri belirsizliklerle dolu.

Yeni Kanunlar Ne Getiriyor?

Cuma günü devreye alınan Sosyal Güvenlik Kanunu, gig ve platform işçilerini resmi olarak tanımlıyor. Bu kapsamda, Swiggy, Zomato, Uber, Ola gibi platformlar yıllık gelirlerinin %1-2'sini (işçilere yapılan ödemelerin %5'iyle sınırlı) devlet yönetimine bırakacak bir fona aktaracak. Fon, sigorta, emeklilik ve diğer sosyal yardımları finanse edecek. Merkezî ve eyalet düzeyinde Sosyal Güvenlik Kurulları kurulacak; bu kurullarda işçiler ve platform temsilcileri yer alacak.

Belirsizlikler ve Eleştiriler

Peki bu düzenleme ne kadar etkili olacak? Faydaların kapsamı, erişim mekanizmaları ve ödeme takibi gibi detaylar henüz netleşmedi. Uzmanlar, uygulamaların yılları bulabileceğini söylüyor. İşçi sendikaları ise asgari ücret, iş güvencesi ve çalışan statüsü talep ediyor. Telangana Gig ve Platform İşçileri Birliği Başkanı Shaik Salauddin, 'Veri platformlardan alınmalı, katkılar hemen yatırıma dönüşmeli' diyor.

'Gig işçileri günde 16 saat çalışıyor, kayıt için vakitleri yok. Asgari ücret ve hesap askılamaları gibi acil sorunlar çözülmeli.' - Ambika Tandon, Cambridge Üniv. Araştırmacı

Karşı görüşte platformlar var: Amazon ve Zepto, düzenlemeyi 'işçi korumasını güçlendirirken esnekliği koruduğunu' savunuyor. Ancak eyaletler arası farklılıklar risk taşıyor; Rajasthan'da yasalar tıkanmışken Karnataka hızlı ilerledi. Bu, işçilerin yaşadığı yere göre haklara erişimini etkileyebilir.

Küresel Karşılaştırma ve Gelecek Etkileri

Hindistan, gig işçilerini 'ayrı kategori' olarak tutarak çalışan statüsünden uzak tuttu. Buna karşın İngiltere, İspanya ve Yeni Zelanda'da platform işçileri minimum ücret ve izin hakları kazandı. ABD'de ise eyalet bazlı karışık sonuçlar var. Bu model, Türkiye gibi gelişen pazarlardaki gig ekonomisi için ders niteliğinde: Esneklik mi yoksa tam koruma mı öncelikli?

Uzun vadede, fonun büyümesiyle sağlık sigortası ve emeklilik gibi faydalar yaygınlaşabilir ama kayıt zorluğu (E-Shram portalı) ve grev riskleri engel. Sendikalar protesto planlıyor, hükümetten minimum ücret yasası bekliyor.

Kaynak: Bu haber, TechCrunch raporundan derlenmiştir.