Kripto para piyasaları, hız ve otomasyon üzerine kurulu olsa da, büyük ölçekli teknik hataların hala ne kadar yıkıcı olabileceğini gösteren şaşırtıcı bir olay yaşandı. Finansal teknoloji devi PayPal'ın blok zinciri operasyonlarında ortağı olan Paxos, kısa süre önce yaptığı bir iç transfer sırasında, yanlışlıkla akıllara durgunluk veren bir miktarda stablecoin (PYUSD) bastı: tam tamına 300 trilyon dolar.
Bu rakamın büyüklüğü, sadece kripto dünyası için değil, küresel ekonomi için de dudak uçuklatıcı. Söz konusu miktar, 2024 yılı için yaklaşık 111 trilyon dolar olarak tahmin edilen dünya toplam Gayri Safi Yurt İçi Hasılası'nın (GSYİH) iki katından fazlasına denk geliyor. Neyse ki, bu devasa teknik aksaklık hızla fark edildi ve düzeltildi.
Hatanın Boyutu Rakamlarla
Etherscan gibi blok zinciri analiz platformlarında piyasa gözlemcileri tarafından fark edilen hata, Paxos tarafından yaklaşık 20 dakika içinde çözüldü. Bu süre zarfında, teorik olarak dünya ekonomisinin dengesini altüst edebilecek hayali bir varlık yaratılmış oldu. İşte karşılaştırmalı tablo:
| Veri | Değer (USD) |
|---|---|
| Yanlışlıkla Basılan PYUSD Miktarı | $300,000,000,000,000 |
| 2024 Tahmini Küresel GSYİH | Yaklaşık $111,000,000,000,000 |
| Hatanın Küresel GSYİH'ye Oranı | %270'ten Fazla |
Paxos'tan Resmi Açıklama: “Güvenlik İhlali Yok”
Olayın ardından Paxos, sosyal medya platformu X üzerinden bir açıklama yayınlayarak durumu doğruladı. Şirket, hatayı “dahili teknik hata” olarak nitelendirdi ve kök nedenin giderildiğini belirtti. En önemlisi, yapılan açıklamada bir güvenlik ihlali olmadığı ve müşteri fonlarının güvende olduğu vurgulandı. Mint edilen fazla PYUSD derhal “yakılarak” (burning) dolaşımdan kaldırıldı.
“Bu, dahili bir teknik hataydı. Bir güvenlik ihlali söz konusu değil. Müşteri fonları güvende. Kök nedenini ele aldık.” - Paxos Açıklaması
Tartışmalı Konu: Rezerv Mekanizmaları ve Güvenlik Açığı
Bu olay, stablecoin'lerin temel güvenilirliği hakkında önemli bir tartışmayı yeniden alevlendirdi. PYUSD, diğer stablecoin'ler gibi, değerinin ABD doları mevduatları, ABD Hazine bonoları ve benzeri nakit eşdeğerleri tarafından 1:1 oranında tamamen desteklendiğini iddia ediyor. Peki, eğer 1:1 destek garanti ediliyorsa, rezerv olmadan bu kadar büyük bir miktarın nasıl basılabildiği sorusu ortaya çıkıyor.
Paxos'un hatası, stablecoin çıkarma sisteminin, token basım anında rezerv varlıklarına bağlı olmadığını gösteriyor. Bu durum, eleştirmenlerin uzun süredir talep ettiği “rezerv kanıtı” (proof-of-reserve) mekanizmalarının zorunlu hale getirilmesi gerektiği tezini güçlendiriyor. Eğer sistem, her basılan birimin karşılığında rezervin fiziksel olarak mevcut olduğunu anlık olarak kontrol etseydi, bu tür bir hatanın bu boyuta ulaşması imkansız hale gelebilirdi.
Uzmanlar, hatanın kökenini, büyük olasılıkla ondalık basamakların yanlış hesaplanması veya finans jargonunda
