Bir zamanlar internet, sonu gelmeyen bir tavşan deliği gibiydi. Bir linke tıklardınız ve kendinizi daha önce hiç bilmediğiniz bir dünyanın, bir tutkunun veya bir topluluğun içinde bulurdunuz. Forumlar, kişisel bloglar, hayran siteleri... Her bir tıklama, yeni bir maceranın kapısını aralardı. Ancak bugün, internetin bu temel dinamiği, onu inşa eden en büyük güçlerden biri tarafından tehdit ediliyor: Google.
Google'ın yeni 'AI Overviews' (Yapay Zeka Özetleri) özelliği, arama sonuçlarının en tepesine yerleşerek, aradığınız sorunun cevabını doğrudan size sunuyor. Artık bir web sitesini ziyaret etmenize, bir yazarın üslubunu tanımanıza veya bir topluluğun parçası olmanıza gerek kalmıyor. Google, size bir 'iyilik' yaparak tıklama zahmetinden kurtardığını iddia ediyor. Peki bu 'kolaylık', internetin ruhunu ve yaratıcılığını yavaş yavaş öldürüyor olabilir mi?
Arama Motorundan Cevap Makinesine: Google'ın Dönüşümü
Google'ın misyonu ilk başlarda asil bir amaca hizmet ediyordu: Uçsuz bucaksız interneti organize etmek ve en iyi bilgiyi yüzeye çıkarmak. Ancak zamanla bu misyon, kendi platformunu internetin kendisi haline getirme hedefine dönüştü. Google, Chrome ile tarayıcı standartlarını belirledi, reklamcılık pazarını domine etti ve şimdi de arama deneyiminin kendisini yeniden şekillendiriyor.
Yıllardır süren bu dönüşüm, Google'ı sadece bir yol gösterici olmaktan çıkarıp, tüm cevapların bulunduğu nihai bir destinasyon haline getirdi. Geçen yıl 198 milyar dolarlık reklam geliri elde eden bir şirket için, kullanıcıları kendi ekosisteminde tutmak, onları başka sitelere yönlendirmekten çok daha kârlı.
Google'ın bu agresif hamlesi, teknoloji dünyasını kasıp kavuran daha büyük bir 'altına hücum'un bir yansıması. Nvidia gibi şirketlerin trilyon dolarlık değerlemelere ulaşması ve yapay zeka yatırımlarının rekor kırması, bu dönüşümün arkasındaki devasa ekonomik baskıyı gözler önüne seriyor. Bu durum, sektörde bir yapay zeka balonu yaşanıp yaşanmadığına dair hararetli tartışmaları da beraberinde getiriyor. AMD CEO'su Lisa Su gibi isimler bu korkuların abartıldığını düşünse de, birçok uzman dot-com krizine benzer bir çöküş riski konusunda uyarıyor. İşte bu milyarlarca dolarlık yarış, internetin geleceğini şekillendiren en önemli faktörlerden biri haline gelmiş durumda.
Bu tartışma, oyun dünyası gibi yaratıcı sektörlerde daha da alevleniyor. Örneğin, Bethesda'dan Todd Howard, yapay zekanın 'yaratıcı niyete' sahip bir insanın yerini asla tutamayacağını, ancak geliştirme süreçlerini hızlandıran bir 'araç' olarak değerli olabileceğini belirterek daha dengeli bir yaklaşım sunuyor. Bu görüş, yapay zekanın her alanda insan etkileşimini ortadan kaldırmak yerine, verimliliği artıran bir yardımcı olarak kullanılabileceği fikrini destekliyor; ancak Google'ın mevcut uygulaması, bu idealden çok uzakta görünüyor.
Ancak bu tartışmanın ne kadar sertleşebileceğini gösteren daha kaotik örnekler de mevcut. Yakın zamanda, kötü şöhretli Postal serisinin yeni oyunu, tanıtım materyallerinde yapay zeka kullanıldığı şüphesiyle topluluğun isyanıyla karşılaştı. Oyuncuların 'ruhsuz' ve 'emek hırsızlığı' olarak nitelendirdiği bu duruma karşı gösterdiği yoğun tepki, yayıncı firmanın önce iddiaları reddedip oyunculara hakaret etmesine, ardından özür dileyerek projeyi tamamen iptal etmesine ve nihayetinde geliştirici stüdyonun kapanmasına yol açtı. Sadece 48 saat süren bu kriz, oyuncu topluluklarının yapay zeka kullanımını yaratıcılığa karşı ne kadar büyük bir tehdit olarak gördüğünün ve bu konudaki kırmızı çizgilerinin ne kadar net olduğunun somut bir kanıtı niteliğinde.
George Clooney'nin kim olduğunu arattığınızda, Wikipedia linkine tıklamak yerine kenar çubuğundaki özet bilgiyi okuyorsunuz. Bir oyun karakteri hakkında merak ettiğiniz bir soruyu sorduğunuzda, AI Overview size bir forumdan veya bir makaleden çektiği cevabı sunuyor ve kaynak siteye olan trafik akışını kesiyor. Örneğin, 'Master Chief seks yapar mı?' sorusuna yapay zeka, Halo dizisindeki bir sahneden alıntı yaparak 'Evet, Makee adında bir insanla birlikte olur' cevabını veriyor. Kaynak olarak ise bir YouTube videosunu gösteriyor. Tıklama yok, keşif yok, sadece ham ve bağlamından koparılmış bir bilgi kırıntısı var.
Sadece Trafik Kaybı Değil, 'Ruhsal Bir Çürüme'
İçerik üreticileri için en bariz sorun, sitelerine gelen trafiğin ve dolayısıyla gelirin azalması. Google, yıllardır içeriklerini üreten web sitelerinden bilgiyi adeta 'emiyor' ve bunu yaparken onlara hiçbir karşılık vermiyor. Ancak sorun bundan çok daha derin.
Yaratıcılığın Sonu mu?
Google'ın yapay zekası, interneti devasa bir veri tabanı olarak görüyor: Sorular ve cevaplar. Bu bakış açısı; üslubu, yaratıcılığı, mizahı ve bir yazının arkasındaki insan dokunuşunu tamamen göz ardı ediyor. Örneğin, Baldur's Gate 3 hakkındaki esprili ve yaratıcı bir başlık olan ''Çocuk işçiliği rakipsiz': Baldur's Gate 3 oyuncuları ölümsüz çocuklardan oluşan bir ordu kurmanın yolunu keşfetti', yapay zeka tarafından 'BG3 oyuncuları çocukları istismar ediyor' gibi yavan ve yanlış anlaşılmaya müsait bir hale getirilebiliyor. Amaç açık: Sizi tıklamaktan vazgeçirmek ve Google'ın sunduğu tatsız 'içerik çorbası' ile yetinmenizi sağlamak.
Şeytanın Avukatı: Her Şey Kötü mü?
Elbette madalyonun bir de diğer yüzü var. Bazen gerçekten de sadece hızlı bir cevaba ihtiyacımız olur. Bazı web siteleri o kadar çok reklamla dolu ki, okuma deneyimi bir işkenceye dönüşebiliyor. Veya arama sonuçları, SEO hileleriyle doldurulmuş kalitesiz içerik çiftlikleri tarafından işgal edilmiş olabiliyor. Bu durumlarda, Google'ın sunduğu hızlı özetler hayat kurtarıcı olabilir.
Ancak bu kolaylık, daha besleyici bir deneyimin feda edilmesiyle geliyor. Bir linke tıklamanın, sadece bir cevaptan çok daha fazlasını sunabileceğini unutuyoruz. O linkin ardında bir topluluk, bir hobi, hatta hayatınızı değiştirecek bir tutku olabilir.
Kaybolan Keşif Hazzı ve Gelecek
Google'ın yapay zekası, bilineni sunma konusunda o kadar odaklanmış durumda ki, bilinmeyeni keşfetme üzerine kurulu olan eski internetin ruhuyla hiçbir benzerliği kalmadı. Eski bir Flash sitesinin yavaş yüklenmesine sinirlenip, açıldığında tasarımına hayran kalmayı hatırlıyor musunuz? Ya da bir oyun rehberi için girdiğiniz bir forumda yıllarca sürecek dostluklar kurduğunuzu?
Yapay zeka, bu yolları tamamen kapatıyor. Final Fantasy 7'deki en iyi 'materia'nın ne olduğunu sorduğunuzda, size en pratik cevabı verip geçecek. Ancak o cevabı ararken bulabileceğiniz, oyunun felsefesini tartışan bir blog yazısını veya en havalı 'materia'nın 'Knights of the Round' olduğunu savunan tutkulu bir hayran sitesini asla göstermeyecek.
Google'ın hevesle yarattığı bu 'internet nükleer kışında' hayatta kalmak için, belki de eski usul keşif yöntemlerine geri dönmemiz gerekecek. Rastgele linklere tıklamalı, blog dizinlerini karıştırmalı ve internetin sadece bir cevap makinesi olmadığını kendimize hatırlatmalıyız. Çünkü bir linkin ardında, bir sandviç blogundan 3000 yıllık bir tarife uzanan sonsuz bir evren yatıyor olabilir ve bu evreni keşfetmek, her türlü kolaylıktan daha değerlidir.
Bu haberin oluşturulmasında PCGamer'da yayınlanan makaleden ilham alınmıştır.
