Teknoloji devlerinin yapay zeka (AI) alanındaki hızla artan gücü, beraberinde düzenleyici kurumların da dikkatini çekmeye devam ediyor. Son olarak, Avrupa Komisyonu, Google'ın özellikle içerik üreticileri ve web yayıncılarına yönelik uygulamalarının rekabeti kısıtlayıp kısıtlamadığını anlamak amacıyla kapsamlı bir antitröst soruşturması başlattığını duyurdu. Soruşturmanın temelinde, Google'ın üretken yapay zeka modellerini eğitmek için kullanılan verilerin kullanım koşulları yatıyor. **Bu süreç, teknoloji sektöründe yapay zeka rekabeti kızışırken, donanım maliyetlerinin de bellek krizi nedeniyle tırmanmasıyla eş zamanlı olarak gerçekleşiyor; zira Lenovo, HP ve Dell gibi üreticiler, DRAM fiyatlarındaki %170'e varan artışlar nedeniyle 2026'ya doğru PC fiyatlarında artış bekliyorlar. Bu maliyet baskısının temelinde, AI merkezlerinin bellek talebi yatıyor.**
YouTube İçerikleri ve Telif Hakkı Tartışması
Komisyonun odaklandığı ilk büyük endişe noktası, YouTube'a yüklenen videoların Google'ın üretken yapay zeka modellerini eğitmek amacıyla kullanılması. İddialara göre, içerik üreticileri, videolarını yüklediklerinde Google'a bu verileri AI eğitimi için kullanma izni verme zorunluluğu altına giriyor. Avrupa Komisyonu, bu sürecin, içerik üreticilerine herhangi bir ek ödeme yapılmadan veya içeriklerinin bu amaçla kullanılmasını reddetme hakkı sunulmadan gerçekleştiğini belirtiyor. Bu durum, temel olarak, bir hizmetin (YouTube) kullanım şartlarının, platform sahibinin ticari bir çıkarı için (AI eğitimi) kullanıcıyı bağlayıp bağlamadığı sorusunu gündeme getiriyor. **Bu durum, Avustralya'nın 16 yaş altı gençlere yönelik Twitch ve TikTok dahil platformlara yönelik aldığı yasaklama adımları gibi, küresel çapta veri kullanımı ve gençlerin dijital refahı etrafındaki tartışmaların teknoloji devlerini nasıl düzenleyici baskı altına aldığını gösteren bir başka örnek teşkil ediyor.**
Teresa Ribera, Avrupa Komisyonu'nun Yürütme Başkan Yardımcısı, bu soruşturmanın temel amacının, ilerlemenin 'toplumumuzun temelindeki ilkelere mal olmaması' olduğunu vurguladı. Bu, Google'ın rakip AI model geliştiricilerini dezavantajlı duruma düşürüp düşürmediği incelemesini de kapsıyor.
AI Overviews ve Yayıncı Trafiğindeki Kayıp
Soruşturmanın ikinci ayağı ise, web yayıncılarının içeriğinin Google Arama'daki 'AI Overviews' (Yapay Zeka Özetleri) ve 'AI Mode' (Yapay Zeka Modu) özelliklerinde nasıl kullanıldığıyla ilgili. AI Overviews, kullanıcının bir sorgusuna doğrudan arama sonuç sayfasının en üstünde, bir web sitesini ziyaret etmesine gerek kalmadan anlık cevaplar sunuyor. Bu durum, içerik üreticileri için ciddi bir trafik kaybı riski oluşturuyor.
Pew Research raporlarına göre, bir AI özeti gören kullanıcıların geleneksel arama bağlantılarını ziyaret etme olasılığı, özet görmeyenlere göre neredeyse iki kat daha az. Dahası, Authoritas tarafından yapılan bir çalışma, belirli sorgularda en üst sıralarda yer alan web sitelerinin, AI Özeti sunulduğunda trafiklerinin yaklaşık %79'unu kaybettiğini öne sürüyor. Google ise bu verileri tartışmaya açarak, genel web trafiğinde dramatik bir düşüş görmediklerini savunuyor.
Değerli Bilgi: Telif Hakkı ve AB TDM İstisnası
AB'nin 2019/790 sayılı Telif Hakkı Direktifi, metin ve veri madenciliği (TDM) için telifli materyalin kullanımında istisnalar getiriyor. Bu, AI eğitimi için bir tür yasal dayanak sunsa da, hak sahiplerine 'opt-out' (hariç tutma) hakkı tanıyor. Komisyonun soruşturması tam olarak bu noktaya odaklanıyor: Google, YouTube içeriği ve web sayfaları için yayıncıların bu hakları etkili bir şekilde kullanmasına izin veriyor mu, yoksa platform hakimiyeti nedeniyle onları bu hakları kullanmaktan caydırıyor mu?
Rekabet Avantajı ve Kritik Bir Bekleyiş
Soruşturmanın bir başka kritik yönü ise Google'ın hem YouTube'a hem de Arama motoruna sahip olması nedeniyle rakip AI firmalarına karşı sahip olduğu potansiyel avantaj. Eğer Google, rakiplerinin erişemeyeceği verileri kendi AI ürünlerini beslemek için kullanıyorsa, bu durum açıkça rekabet kurallarının ihlali anlamına gelebilir. Call of Duty serisinin yıllık çıkış döngüsüne ara vermesi gibi, teknoloji devlerinin de tekelleşme endişelerine karşı esneklik göstermesi bekleniyor. Özellikle Call of Duty'nin Black Ops 7 sonrası yıllık ritminden vazgeçmesi gibi, sektördeki büyük oyuncuların pazar dinamiklerine göre strateji değiştirmesi, bu tür düzenleyici baskılar altında daha da önem kazanıyor.
Bu antitröst davası, hak sahipleri, yayıncılar ve büyük teknoloji firmaları arasındaki uzun süreli gerilimi yeniden alevlendiriyor. Avrupa Komisyonu'nun bu soruşturmayı öncelikli olarak ele aldığı belirtilse de, geçmiş tecrübeler (örneğin Google'a verilen önceki büyük cezalar on yıldan fazla sürmüştü), nihai bir kararın çıkmasının uzun bir zaman alabileceğini gösteriyor. Yayıncılar ve içerik üreticileri için bu süreç, hem veri kontrolü hem de dijital ekonomideki adil gelir dağılımı açısından hayati önem taşıyor. Tüm bu gelişmeler, donanım tedarik zinciri sorunları ve regülasyon baskıları ışığında, teknoloji ekosisteminin geleceğini şekillendirecektir. Bu gelişmelerin detayları için ilgili haber incelenebilir.
Konuyla ilgili daha detaylı incelemeler ve AB'nin dijital içerik politikalarına dair gelişmeleri okumak için orijinal araştırmaya başvurabilirsiniz.
Kaynak: AB'nin Google'ı Yapay Zeka İçin İçerik Üreticilerine Haksız Şartlar Koyup Koymadığını Araştırması
