Ünlü Amerikalı aktris Kristen Stewart, oyunculuk mesleğinin doğası ve özellikle 'Method Oyunculuğu' uygulamaları üzerine dikkat çekici açıklamalarda bulunarak Hollywood'daki cinsiyet algılarına parmak bastı. The Chronology of Water filminin yönetmeni olarak da bilinen Stewart, New York Times'a verdiği demeçte, performans sergilemenin doğası gereği 'biraz utanç verici ve erkeksi olmayan' bir eylem olduğunu savundu. Bu yorumlar, özellikle erkek oyuncuların sahne arkasında sergiledikleri gösterişli hazırlık rutinlerine yönelik eleştirel bir bakış açısı sunuyor.
Stewart'a göre, oyunculuk eyleminin kendisi 'doğuştan savunmasız'dır. Bir başkasının fikirlerinin sözcüsü olmak, doğası gereği bir tür boyun eğme (submissive) eylemidir. Bu çerçevede, özellikle Method oyuncularının, bu savunmasızlığı gizlemek için kullandıkları gösterişli tavırları sorguluyor. Stewart bu durumu şöyle ifade ediyor: “Performans doğası gereği savunmasızdır ve bu yüzden oldukça utanç vericidir ve erkeksi değildir. Başkalarının fikirlerinin sözcüsü olduğunuzu öne sürmekte gösteriş (bravado) yoktur.”
Method Oyunculuğu ve Cinsiyetçi Farklılıklar
Tartışmanın fitilini ateşleyen konulardan biri de Marlon Brando'nun 1978 yapımı Superman filminde 'Krypton' kelimesini yanlış telaffuz etmesi ve bunun bir 'satış anlaşması' filminde bile kendi sanatçı kimliğini koruma çabası olarak görülmesi oldu. Stewart, Hollywood'un erkek oyuncuları 'kendi benliklerini korudukları' için yücelttiğini, ancak kadınlara aynı hoşgörünün gösterilmediğini belirtti. Eğer bu tür bir eylemi bir kadın yapsaydı, algının tamamen farklı olacağını vurguladı.
“Brando kahraman gibi geliyor, değil mi? Eğer bir kadın bunu yapsaydı, farklı olurdu. Eğer bir kadın kamera önünde ağlamadan önce 50 şınav çekmek zorunda kalsaydı ya da bir kelimeyi belirli bir şekilde söylemeyi reddetseydi—yani Brando'ya kızgın değilim ama bu durum farklı algılanır.”
Stewart, erkek oyuncuların çekimler öncesinde 'goril gibi göğüslerini yumruklayarak' gözyaşı dökmeden önce bu savunmasızlığı gizlemeye çalıştıklarını, bunun da yaptıkları işi imkansız bir sihir numarası gibi gösterdiğini iddia etti. Bu 'sihir numarası' algısı, metodun bir tür perdeleme mekanizması olabileceği şüphesini doğuruyor.
Bu kapsamda, süper kahraman rollerinde görülen fiziksel dönüşümler de Stewart'ın eleştirdiği 'gösterişli hazırlık' rutinlerine somut bir örnek teşkil ediyor. Örneğin, DC Evreni’nin yeni Superman’i David Corenswet, rolüne hazırlanırken 40 pound (yaklaşık 18 kg) kas kütlesi eklediğini açıklamıştı. Ancak Corenswet'in kendisinin dahi, yönetmen James Gunn'a kendisini 'havalı' bulmaması gerektiğini söylemesi ve 'cool' olmanın kaygısızlık anlamına geldiği fikrini reddetmesi, sektördeki 'erkeksi' algının kırılmaya başladığını işaret ediyor. David Corenswet ve Jonathan Bailey'nin zorlu hazırlık süreçleri ve modern 'cool' kavramına dair samimi sohbetine yakından bakmak için David Corenswet ve Jonathan Bailey'nin zorlu hazırlık süreçleri ve modern 'cool' kavramına dair samimi sohbeti başlıklı içeriği inceleyebilirsiniz.
Eleştirel Bakış: Kadın Oyuncular ve 'Method' Etiketi
Stewart'ın en çarpıcı gözlemi, kadın oyuncuların aynı mesleki özgürlüklerden faydalanamadığı yönündeki tecrübesi oldu. Bir meslektaşıyla yaptığı konuşmayı aktarırken, kadın oyuncuların 'method' olarak nitelendirilme ve bu durumun nasıl bir tabu haline getirildiği konusuna değindi. Stewart, “Bir kadın oyuncu metodik olup çığlık atması veya bir şeyler yapması gerektiğini hiç duydun mu?” diye sorduğunda, aldığı tepkinin “Erkek oyuncu, kadın oyuncu dediğin an, odadaki file bahsetme,” şeklinde olduğunu ve sonrasında “Ah, kadın oyuncular çılgın oluyorlar” şeklinde bir genelleme yapıldığını paylaştı. Bu durum, Method oyunculuğunun, daha çok erkeklerin 'yaratıcı özgürlüğü' olarak kabul edildiği bir algıyı güçlendiriyor.
Oyunculukta 'Erkeksilik' Algısı Ne Anlama Geliyor?
Stewart'ın yorumları, oyunculuk dünyasındaki geleneksel cinsiyet rollerini sorgulatıyor. 'Erkeksilik' ve 'Method' arasındaki bu bağlantı, gösterişli ve sert dış görünüşün, içsel kırılganlığı gizleme aracı olarak kullanıldığı algısını destekliyor. Öte yandan, eleştirenler, Method'un (özellikle Lee Strasberg ekolünün) oyuncuya derinlemesine karakter analizi sunarak, bazen gereksiz gösterişten öte, sanatsal bütünlük sağladığını savunabilir. Ancak Stewart'ın vurgusu, bu tür hazırlıkların erkekler için 'haklı' görülürken, kadınlar için 'aşırı' veya 'dengesiz' olarak damgalanması üzerinedir.
Bu bağlamda, Hollywood'un önde gelen isimlerinden gelen eleştirilerin oyuncuların savunmasızlığı üzerindeki etkisine dair çarpıcı örnekler de mevcut. Örneğin, ünlü yönetmen Quentin Tarantino'nun oyuncu Matthew Lillard hakkında sarf ettiği "Matthew Lillard'ı umursamıyorum" gibi yıkıcı yorumlar ve Lillard'ın bu eleştirinin 'gerçekten can yaktığını' itiraf etmesi, sektördeki acımasız yargılama kültürünü gözler önüne seriyor. Lillard'ın bu dürüst tepkisi, Stewart’ın bahsettiği, oyunculuğun doğası gereği getirdiği savunmasızlığın, sektörün hiyerarşik baskısı altında nasıl zorlandığını gösteren güncel bir örnek teşkil ediyor. Hollywood’da popülarite ve sektör kabulü arasındaki bu derin uçuruma dair detaylı analiz için Quentin Tarantino'nun Matthew Lillard Oyunculuk Eleştirisi: Üzücü Yanıt başlıklı içeriği inceleyebilirsiniz.
Bu tartışma, sektörün sadece kamera önündeki performansları değil, aynı zamanda aktörlerin mesleklerini icra etme biçimlerine yönelik önyargıları da yeniden değerlendirmesi gerektiğini gösteriyor. Stewart'ın bu cesur çıkışı, kadın oyuncuların sanatsal süreçlerinin neden farklı bir mercekle incelendiğine dair önemli bir başlangıç noktası sunuyor.
Kaynak: Kristen Stewart'ın oyunculuk pratiklerine ve Method algısına dair detaylı analiz, Variety'de yayımlanan makalenin orijinal metnine dayanmaktadır. Daha fazla bilgi için orijinal kaynağı inceleyebilirsiniz: Kristen Stewart Acting Unmasculine Female Actor Method Variety
