Endonezya'nın ekran endüstrisi, son yıllarda yakaladığı ivmeyle Güneydoğu Asya'nın en hızlı büyüyen pazarlarından biri haline geliyor. JAFF Market ve Cinepoint tarafından hazırlanan 2025 Film Endüstrisi Raporu, yerel yapımların seyirci sayısını domine ettiğini ve yatırımcı güveninin arttığını ortaya koyuyor. 2024'te Endonezya filmleri 82 milyon izleyici çekerken, bu rakamın beş yıl içinde 100 milyonu aşması bekleniyor. Ülke, yıllık film üretimini 2028'e kadar 200 uzun metraja çıkarmayı hedefliyor.

Box Office Rekorları ve Pandemi Sonrası Toparlanma

Yerel yapımlar, 2024 ulusal gişe hasılatının yüzde 65'ini oluşturdu. En iyi 10 Endonezya filmi 33,5 milyon izleyici toplarken, ithal filmler sadece 20,1 milyonda kaldı. Pandemi sonrası toparlanma da dikkat çekici: Gişe geliri 2020'deki 75 milyon doların altından 2024'te 392 milyon dolara fırladı. Bu performans, Tayvan, Hong Kong ve Tayland'ı geride bırakarak Endonezya'yı küresel çapta dokuzuncu sıraya yerleştirdi – hem izleyici sayısı (127 milyon) hem de üretim (241 film) bakımından. Çin sinema pazarında genç izleyicilerin (24 yaş altı) payının pandemi öncesine göre %38'den %15'e düşmesi, Endonezya'nın yükselişini daha da kontrastlı kılıyor.

Yapısal Sorunlar ve Eleştirel Bakış

Büyüme hikayesi parlak görünse de, rapor önemli paradokslara dikkat çekiyor. Endonezya, milyon kişi başına sadece 7,7 sinema perdesiyle ciddi underscreened bir pazar – Güney Kore, Japonya, Çin ve Malezya'nın çok gerisinde. 1980'lerdeki 6.600 perdeye kıyasla bugün sadece 2.354 perde var ve bunların çoğu Java adasında yoğunlaşmış. Cinema XXI, ulusal perdenin yaklaşık yüzde 60'ını kontrol ediyor; bu, dünyanın en dominant tek operatör konumlarından biri.

Rapor, dağıtım katmanının yokluğunu 'eksik halka' olarak nitelendiriyor: Yapımcılar, pazarlama ve ticari riskleri üstlenerek doğrudan gösterimcilerle pazarlık yapıyor, bu da word-of-mouth ile yavaş büyüyen filmleri dezavantajlı kılıyor.

Karşıt görüş olarak, bazı uzmanlar bu konsantrasyonu istikrar kaynağı olarak görse de, eleştirmenler rekabet eksikliğinin yenilikçiliği baltalayabileceğini savunuyor. Bilet fiyatları ortalama 3 dolar olsa da, GSYİH başına en az erişilebilir pazarlardan biri olması affordability sorununu öne çıkarıyor.

Yeni Nesil Yapımcılar ve Tür Trendleri

Üretimde nesil değişimi yaşanıyor. MD Pictures, Starvision Plus ve Falcon gibi geleneksel stüdyoların yanı sıra yeni oyuncular hızla yükseliyor. 2022-2025 arası en çok yapım çıkaran ilk 10 şirket şöyle:

JAFF Market etkinliğinde Magma Entertainment ve Bumilangit Entertainment ortaklığında duyurulan Si Buta dari Gua Hantu: Mata Malaikat, ülkesinin en ikonik çizgi kahramanı kör savaşçıyı ödüllü yönetmen Charles Gozali imzasıyla 2026 prodüksiyon ve 2027 vizyonuyla modern sinemaya taşıyor. Aynı etkinlikte Ismail Basbeth'in My Own Last Supper filminin çekimleri 27 Kasım'da başlayarak 15 günde tamamlandı; Matta Cinema Production ve Ruang Basbeth Bercerita ortaklığında Çin kökenli Endonezyalı bir ailenin 1960'lar, 1970'ler, 1998 ve 2017 dönemlerini kapsayan duygusal yolculuğunu anlatıyor. JAFF Future Project kapsamında Adriyanto Dewo'nun Evil Underground psikolojik korku projesi ve Kanya Iwana'nın Ibu filmi ile Netanya Yemima'nın yönettiği To My Dearest, My Dear zaman yolculuğu draması (2008'de kanser teşhisi konulan bir babanın doğmamış kızı Nadia ile geleceğe sıçrayarak bağ kurma çabasını konu alan) gibi yeni nesil yapımlar da Asya-Pasifik'ten 10 proje arasında seçilerek dikkat çekti. Korku türü zirvede: 2011'den beri en iyi 10 filmden yarısı korku, son başarılar komedi ve dramla harmanlanarak küresel trendleri yansıtıyor. 'Agak Laen', 'Sore', 'Siksa Kubur' gibi hitler, hibrit türlerin gücünü gösteriyor.

Ekonomik Katkı ve Gelecek Reformlar

Sektör, GSYİH'ye 5,1 milyar dolar katkı sağlıyor ve 400 bin istihdam yaratıyor. Her trilyon rupiah yatırım, 900 milyon dolar çıktı ve 4 bin nitelikli iş demek. JAFF Market'te panelde paylaşılan verilere göre, Triple Green CineCapital gibi girişimler Singapurlu Leonard Lai (21 film, 40M$+ hasılat) ve Vietnamlı Hang Trinh (500+ dağıtım) liderliğinde Güneydoğu Asya yatırımı için 2029'a kadar 3 milyon dolar fon hedefliyor; Jakarta Başkan Yardımcısı Rano Karno'nun 2027 'Jakarta: City of Cinema' vizyonu ise büyümeyi uluslararası film üssü hedefine taşıyor. Ancak sürdürülebilirlik için rapor üç reform öneriyor: Sansürü sınıflandırmayla değiştirme, veri şeffaflığı, adil perde dağılımı, bölgesel komisyonlar ve vergi iadeleriyle akıllı sermaye çekme. Bu adımlar atılırsa Endonezya, küresel sinema haritasında kalıcı yer edinebilir; aksi takdirde altyapı darboğazları büyümeyi sınırlayabilir.

Kaynak: Bu haber, Variety.com raporuna dayanarak hazırlanmıştır.