Endonezya'nın sinema endüstrisi, 2025 yılında beklenmedik iniş çıkışlarla dolu bir yıl geçirdi. Yerli yapımların parlak başarılarına rağmen, gişe rakamlarındaki ani düşüşler sektör temsilcilerini alarma geçirdi. Endonezya'nın kültürel başkenti Yogyakarta'da, geleneksel Hanoman dansı sonrası festival direktörü Linda Gozali'nin konuşmasıyla açılan ve rekor 116 sergi sahibi, 122 şirket ile 1400'den fazla akreditasyon rozeti dağıtılan JAFF Market 2025 etkinliğinde düzenlenen "Uzman Tanıklar: Endonezya Gişesinin Dönüşümü" paneli, bu volatilitenin nedenlerini ve çözüm yollarını masaya yatırdı. Aynı etkinlikte MD Pictures, 2026 için iddialı bir slate duyurdu; İranlı yönetmen Majid Majidi'nin Oscar adayı Children of Heaven remake'i ve popüler korku serisi Danur'un final bölümü Danur the Last Chapter dikkat çekiyor. MD Pictures JAFF Market duyurusu.

Jumbo'nun Tarihi Başarısı ve Karşıt Gerçekler

Visinema Pictures'ın kurucusu ve CEO'su Angga Dwimas Sasongko, şirketlerinin animasyon filmi Jumbo'nun yaklaşık 11 milyon izleyiciye ulaşarak Endonezya gişe rekorunu kırdığını duyurdu. Yedi yıllık yoğun bir prodüksiyon sürecinin ürünü olan film, yerel izleyicilerin ilgisini büyük ölçüde çekti. Ancak Sasongko, zaferin gölgesinde yatan sorunu vurguladı: Diğer aylarda bilet satışları 3 milyondan düşük seviyelere geriledi. Bu durum, endüstrinin tek bir filme bağımlı hale geldiğini gösteriyor.

Sasongko, "Farklı olmaya çalıştığımızda her zaman başarıyoruz" diyerek karşı programlama stratejilerinin başarısını savundu. Buna karşın, bazı sektör oyuncuları bu yaklaşımın riskli olduğunu düşünüyor; çeşitliliği artırmak yerine kaliteli içerik üretimine odaklanmak gerektiğini savunuyorlar. Piyasanın doygunluğunu önlemek için yıllık film sayısının 160'la sınırlandırılmasını öneren yönetmen, endüstrinin yerel gişe gelirlerine bağımlılığından kurtulması gerektiğini belirtti. Bu adım, streaming platformlarının yükselişiyle rekabeti kızıştırabilir ve yapımcıları alternatif gelir modellerine yönlendirebilir.

Ekran Altyapısı ve Uluslararası Engeller

Panelde yer alan XYZ Films'in eski uluslararası yapım sorumlusu Todd Brown, Endonezya'nın sergi sorunlarına dikkat çekti. 15 yıl önce tek büyük sinema zinciri varken bugün üçe çıkmış olsa da, ülke hala yetersiz ekran sayısına sahip. Ortalama bilet fiyatı 3 doların altında kalırken, komşu Tayland'da bu rakam 8 dolara ulaşıyor. Düşük fiyatlar erişilebilirliği artırıyor gibi görünse de, altyapı yatırımlarını caydırıyor ve büyüme potansiyelini sınırlıyor. Endonezya Kültür Bakanlığı Kültür Geliştirme Direktörü Ahmad Mahendra ise son bir yılda 85 film yapımcısının 6 uluslararası festivalde yer aldığını, 27 Endonezya filminin adaylık kazandığını, 5 filmin ödül aldığını ve 1200'den fazla yeteneğin yetiştirilerek 18'inin Busan, Berlin gibi etkinliklerde tanındığını paylaşarak uluslararası görünürlüğün arttığını vurguladı.

Brown'un deyimiyle, "Üretim kalitesi tavan yaptı ama uluslararası yetenekler aynı isimlerden oluşuyor." Bu eleştiri, bilgi paylaşımının yetersizliğine işaret ediyor; deneyimli isimlerle yeni nesil arasında köprü kurulması çağrısı yapılıyor. Nitekim, JAFF Market etkinliğinde Fransa-Endonezya Film Lab'in ikinci edisyonu, altı Endonezyalı ekip için Fransız Sinema Merkezi (CNC) destekli mentorluk ve senaryo atölyeleri sunarak bu köprüyü kuruyor; Cannes Eleştirmenler Haftası koordinatörü Thomas Rosso gibi uzmanlar da programda yer alıyor.

Endonezya'nın yabancı filmlerde dublaj yasağı ve yapımcılarla saloncular arasında %50-50 gelir paylaşımı, geleneksel dağıtımcıları devre dışı bırakmış durumda. Bu model doğrudan bağlantı sağlasa da, eleştirmenler rekabet eksikliğinin kaliteyi düşürebileceğini söylüyor. Gelecekte, bu volatilite streaming hizmetlerinin genişlemesiyle daha da artabilir; sektör, çeşitlendirilmiş gelir kaynakları ve altyapı yatırımlarıyla dengeli bir büyüme yakalayabilir mi, soru işareti.

Bu bilgiler, JAFF Market panel tartışmalarından derlenmiştir. Kaynak: Variety.com, JAFF Market 2025 Yogyakarta Açılışı Endonezya Sinema Ekosistemi Büyüme